1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismiga koʻra, oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan shaxslar qisqartirilgan ish vaqti rejimida ishlasalar ham, ularga toʻliq ish vaqti rejimi asosida ishlab xuddi shu ishni bajarayotgan xodimlarga toʻlanadigan ish haqi toʻlab beriladi.

Bu degani, oʻn olti yoshdan oʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan, yozgi taʼtil davrida ishlayotgan xodimlarning ish vaqti haftasiga 36 soat boʻlsa ham ularning ish haqi 40 soatga mutanosib etib toʻlanadi. Yaʼni ushbu toifa xodimlar normal ish vaqti asosida ishlayotgan xodim bilan bir xil oylik ish haqi olishga haqli boʻladi.

Mazkur qoida 15 yoshdan 16 yoshgacha boʻlgan va haftasiga 24 soat ishlashga haqli boʻlgan xodimlar toifasiga ham taalluqlidir. Ular ham haftasiga 24 soat ishlaganlariga qaramasdan 40 soat ishlayotgan boshqa shu toifadagi xodimlar bilan bir xil oylik ish haqi olishga haqli.

2. Sharhlanayotgan moddaning ikkinchi qismiga koʻra, agar oʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan xodimlar mehnatiga vaqtbay haq toʻlanilishi nazarda tutilgan boʻlsa, unda ular ishni bajargan vaqtidan tashqari yana qoʻshimcha haq olishga haqlidirlar. Bunda ish beruvchi ularga ish haqini shu ishni toʻliq ish vaqtida bajarayotgan boshqa xodimlarga toʻlanadigan darajada boʻlishini taʼminlash maqsadida qoʻshimcha haq toʻlashi kerak boʻladi.

Vaqtbay haq toʻlash tizimida xodimga toʻlov qilinganda, unga ishlagan soatlariga qarab ish haqi hisoblanadi. Voyaga yetmaganlarga esa haftasiga toʻliq 40 soat emas, balki (yoshiga va oʻquvchi ekanligiga qarab) 36, 24, 18 yoki 12 soat ish soatlari belgilangan. Bu ularning jismoniy rivojlanishi va taʼlim olishiga zarar yetkazmaslik maqsadida joriy qilingan cheklov hisoblanadi.

Biroq ish haqi vaqtbay tizimda amalga oshirilsa voyaga yetmaganlar ish soati kam ekanligi natijasida katta yoshdagi xodimlardan ancha kamroq ish haqi olishlari mumkin. Voyaga yetmaganlarning ish vaqtiga cheklov aynan qonun darajasida oʻrnatilganligi uchun, ushbu cheklov ularni huquqlarini buzmasligi kerak. Shuning uchun mehnat faoliyatidagi nohaqlikni oldini olish uchun qonunda qoʻshimcha toʻlov mexanizmi belgilangan.

3. Sharhlanayotgan moddaning uchinchi qismi 18 yoshga toʻlmagan ishbay asosida ishlayotgan xodimlarning mehnatiga haq toʻlash tartibini belgilaydi. Ishbay toʻlov tizimida xodim ishlab chiqargan mahsulot miqdoriga qarab haq oladi, yaʼni ishlab chiqarish birligiga mos pul miqdori toʻlanadi. Ammo voyaga yetmagan xodimlarning ish vaqti qonun bilan qisqartirilgan ekanligi hamda ushbu vaqtida bajariladigan ishlab chiqarish normasi ham shunga mutanosib boʻlishi kerak ekanligini hisobga olgan holda ular boshqalarga nisbatan kamroq ish bajarishlari mumkin.

Bu holatda, ularga nisbatan mehnat toʻlovida adolatli yondashuvni taʼminlash uchun qoʻshimcha haq toʻlash tartibi joriy qilingan. Ushbu haq ish beruvchi hisobidan toʻlanadi. Bunda ish beruvchining qaysi manbadan (byudjet yoki xususiy) moliyalashtirilishining ahamiyati yoʻq.

4. Sharhlanayotgan moddaning toʻrtinchi qismiga muvofiq, biror bir tashkilotda oʻqishdan boʻsh vaqtida (darsdan keyin, dam olish kuni) ishlayotgan xodimlarga qisqartirilgan ish vaqti (18 yoki 12 soat) uchun toʻliq ish haqi toʻlanishi kerakligi haqidagi qoidalar tatbiq etilmaydi. Ushbu toifadagi xodimlar amalda ishlagan ish vaqti (vaqtbay) yoki bajargan ishlari, ishlab chiqargan mahsuloti, koʻrsatgan xizmati (ishbay) uchun (mutanosib) ish haqi oladi.