421-modda · VI bo'lim · Ayrim toifadagi xodimlar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlari
Oʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan xodimlar bilan mehnat shartnomasini ish beruvchining tashabbusiga koʻra bekor qilishga, mehnat shartnomasini bekor qilishning umumiy tartibiga rioya etishdan tashqari, mahalliy mehnat organining roziligi bilan yoʻl qoʻyiladi.
MKning 161-moddasida ish beruvchining tashabbusi bilan mehnat shartnomasini bekor qilish asoslari nazarda tutilgan. Ish beruvchi ushbu asoslardan tashqari boshqa asoslarni qoʻllagan holda oʻz tashabbusi bilan mehnat shartnomasini bekor qila olmaydi.
Ish beruvchi oʻz tashabbusi bilan mehnat shartnomasini bekor qilishi uchun u yoki bu asosning mavjud boʻlishi mehnat shartnomasini qonuniy bekor qilish uchun yetarli emas. Shu sababli mehnat shartnomasi ish beruvchining tashabbusi bilan qaysi asosga koʻra bekor qilinishidan qatʼiy nazar, ushbu asoslarni qoʻllashda qonunda belgilangan tartib-qoidalarga ham rioya qilishi lozim.
Masalan, MKning 164-moddasida belgilangan tartibda kasaba uyushmasi qoʻmitasini roziligini olishi, 165-moddada nazarda tutilgan tartib va muddatlarda xodimni ogohlantirishi, 144-moddada belgilangan hollarda mehnat shartnomasini bekor qilishdan oldin xodimga boshqa ish taklif qilishi, shuningdek 166-moddasiga asosan, ayrim asoslar bilan ishdan boʻshatilayotgan xodimlar haqida tegishli axborotlarni taqdim etishi lozim.
Mana shunday tartib-qoidalar ichida oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan shaxs bilan tuzilgan mehnat shartnomasini bekor qilishdan oldin mahalliy mehnat organining roziligini olishi shart ekanligi ham sharhlanayotgan moddada oʻz aksini topgan.
Taʼkidlash kerak, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi plenumining 20.11.2023 yildagi “Sudlar tomonidan mehnat shartnomasini bekor qilishni tartibga soluvchi qonunchilikni qoʻllash amaliyoti toʻgʻrisida”gi 26-son qarorining 67-bandiga asosan, oʻn sakkizga toʻlmagan shaxslar bilan mehnat shartnomasi ish beruvchining tashabbusiga koʻra mahalliy mehnat organining roziligini olmasdan bekor qilingan boʻlsa, ushbu shartnoma qonunni ochiq-oydin buzgan holda bekor qilingan deb hisoblanadi va xodim buning natijasida ishga tiklanadi.
Mahalliy mehnat organining roziligini olish umumiy tartibda xat orqali amalga oshirilishi mumkin. Bunda, xatga toʻliq mehnat shartnomani bekor qilishga asos boʻluvchi hujjatlardan nusxalarni taqdim etish lozim boʻladi.
Agar mahalliy mehnat organi bunga rozilik bermasa, oʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan xodimlar bilan mehnat shartnomasini ish beruvchining tashabbusiga koʻra bekor qilib boʻlmaydi. Ushbu holatda mahalliy mehnat organi rozilik bermasligi sababini asoslab xulosa berishi kerak boʻladi.
Oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan shaxslar oʻz tashabbusi bilan yoki taraflar kelishuvi bilan mehnat shartnomasini bekor qilmoqchi boʻlsa yoxud ish beruvchi tashabbusidan tashqari boshqa asoslar bilan mehnat shartnomasini bekor qilinishiga zarurat paydo boʻlsa, bunday hollarda mahalliy mehnat organining roziligini olish talab etilmaydi.