437-modda · VI bo'lim · Ayrim toifadagi xodimlar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlari
Oʻrindoshlik asosida ishlash chogʻida oʻrindoshlik asosida ishlashning davomiyligi xodimlarning mazkur toifasi uchun belgilangan ish vaqti normasining yarmidan ortiq boʻlishi mumkin emas (bundan sogʻliqni saqlash tizimi tashkilotlarining shifokor xodimlari mustasno).
Xodim asosiy ish joyidagi mehnat majburiyatlarini bajarishdan boʻshagan kunlarda oʻrindoshlik asosida toʻliq ish kunida ishlashi mumkin.
Oʻrindoshlar uchun ish vaqti davomiyligining har kunlik yarim normasiga rioya etilishi mumkin boʻlmagan taqdirda, ish vaqtini jamlab hisobga olishni yuritishga yoʻl qoʻyiladi. Ish vaqtini jamlab hisobga olishni yuritish chogʻida oʻrindoshlik asosidagi ish vaqtining (smenaning) umumiy davomiyligi hisobga olinayotgan davr uchun oʻrindoshlik lavozimi boʻyicha ish vaqti normasining yarmidan koʻp boʻlmasligi kerak. Bunda hisobga olinadigan davrning cheklangan davomiyligi Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi tomonidan Ijtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha uch tomonlama respublika komissiyasi bilan kelishilgan holda belgilanadi.
Ichki oʻrindoshlik chogʻida ish vaqtini hisobga olish asosiy ish va oʻrindoshlik asosidagi ish boʻyicha alohida-alohida yuritiladi.
1. Mazkur moddaning birinchi qismida oʻrindoshlik asosidagi xodimning ish vaqtining davomiyligi bilan bogʻliq cheklovlar koʻzda tutilgan.
Xodimning asosiy ish joyidagi ish vaqtining davomiyligi oʻrindoshlik asosidagi boshqa ish beruvchidagi ish vaqtining davomiyligiga taʼsir qilmasligi lozim.
Ayni shu qoida “Oʻrindoshlik asosida hamda bir necha kasbda va lavozimda ishlash tartibi toʻgʻrisida”gi nizomning 7-bandida ham belgilangan.
Ishning davomiyligini belgilash boʻyicha mehnat qonunchiligiga rioya qilish uchun ish beruvchi mehnat shartnomasida ish haftasining davomiyligini (asosiy ish va oʻrindoshlik asosidagi ish uchun) belgilaydi, xususan:
asosiy ish joyida ishlaydigan xodimlar uchun - MKning 182-moddasida koʻra haftasiga 40 soatdan koʻp boʻlmagan yoki MKning 183-moddasida koʻra ayrim toifadagi ishchilar uchun qisqartirilgan ish vaqti;
oʻrindoshlik asosida ishlayotgan xodimlar uchun - normal ish vaqtining yarmidan koʻp boʻlmagan - toʻliq ish vaqti bilan haftasiga 20 soatdan koʻp boʻlmagan va qisqartirilgan ish vaqti bilan 18 soatdan koʻp boʻlmagan.
Mazkur moddaning birinchi qismida hamda “Oʻrindoshlik asosida hamda bir necha kasbda va lavozimda ishlash tartibi toʻgʻrisida”gi Nizomning 7-bandida istisno tariqasida sogʻliqni saqlash tizimi tashkilotlarining shifokor xodimlari belgilangan. Ushbu toifa xodimlari ikki stavkada ishlashi mumkin.
Bundan tashqari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 02.02.2022 yildagi PQ-112-son qaroriga asosan, musiqa sanʼati boʻyicha professional taʼlim hamda oliy taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatga ega boʻlgan, kamida 3 ta milliy musiqa cholgʻularida mahorat bilan kuy ijro eta oladigan mutaxassislarni asosiy ish joyidan boʻsh vaqtida u yerdagi mehnatga haq toʻlash shartlarini saqlab qolgan holda oʻrindoshlik asosida umumiy oʻrta taʼlim muassasalari musiqa fani oʻqituvchisi va musiqa yoʻnalishidagi toʻgarak rahbari lavozimiga toʻliq stavkada ishga qabul qilishga ruxsat beriladi.
2. Xodim asosiy ish joyidagi mehnat majburiyatlaridan ozod boʻlgan kunlarda u oʻrindoshlik asosida toʻliq ish kun davomida ishlashi mumkin, lekin bir oy yoki boshqa hisob-kitob davrida oʻrindoshlar ish vaqtining davomiyligi ushbu toifadagi ishchilar uchun oylik normaning yarmidan oshmasligi kerak.
Xodim oʻz mehnat vazifalarini bajarishdan ozod boʻlganda, masalan, ishlab chiqarish zaruriyati yoki bekor turib qolish holatlari sababli u toʻliq ish kun davomida oʻrindoshlik asosida ishlashi mumkin. Ammo keyinchalik xodim MKning 206-moddasida belgilangan ish vaqtiga rioya qilish uchun boshqa kun ishlamasligi kerak.
Qonunchilikda bekor turib qolish vaqtlar dam olish vaqti sifatida tasniflanmagan. Yaʼni, agar ish beruvchi xodimni bunday majburiyatdan ozod qilmagan boʻlsa, xodim aslida oʻz ish joyida boʻlishi kerak.
Shunday qilib, asosiy ish joyidagi bekor turib qolish holati oʻrindoshning ish vaqti normasiga taʼsir qilmaydi.
3. Agar mazkur moddadagi oʻrindoshning kunlik ish vaqti davomiyligi meʼyoriga rioya qilishning iloji boʻlmasa, ular uchun umumlashtirilgan ish vaqtini kiritilishi mumkin. Bunday holda, oʻrindoshning ish kuni (smenaning) umumiy ish vaqti hisobot davri uchun oʻrindoshlar uchun belgilangan normal ish vaqtining yarmidan oshmasligi kerak. Bunda hisob-kitob davri 1 oydan, kunlik ishning (smenaning) davomiyligi esa 12 soatdan oshmasligi kerak.
Misol uchun, agar korxonada 5 kunlik ish haftasi boʻlsa, u holda ish vaqtini hisoblash boʻyicha ushbu ish rejimi uchun joriy yilning maʼlum bir oyida normal ish vaqti 168 soatni tashkil qiladi. Shunga koʻra, agar oʻrindoshlik asosidagi xodim 1 oylik hisob-kitob davri bilan ish vaqtining jamlangan hisobiga ega boʻlsa, bu davrda u jami (168:2=84) 84 soatdan koʻp boʻlmagan davomiylikda ishlashi kerak.
4. Ichki oʻrindoshlik chogʻida ish vaqtini hisobga olish asosiy ish va oʻrindoshlik asosidagi ish boʻyicha alohida qayd etiladi. Bu ish haqini toʻgʻri hisoblash, mehnat qonunchiligiga rioya qilish va xodimlarning huquqlari buzilishining oldini olish uchun zarurdir. Alohida buxgalteriya hisobi ish vaqtining umumiy davomiyligi qonun hujjatlarida belgilangan meʼyorlardan oshmasligini taʼminlash imkonini beradi.
Hisob-kitoblarni yuritish uchun turli usullar, jumladan, vaqt jadvallari, elektron buxgalteriya tizimlari, jurnallar va boshqa hujjatlar qoʻllaniladi. Tanlangan usul har bir lavozimda ishlagan vaqtni aniq qayd etishga imkon berishi va xodim va ish beruvchi tomonidan kelishilganligi muhimdir.
O'zbekiston Respublikasi Kambag'allikni qisqartirish va bandlik vazirligi