470-modda · VI bo'lim · Ayrim toifadagi xodimlar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlari
Hisobga olish davrida xodim uchun jadvalda belgilangan ish vaqti davomiyligidan tashqari ishlash vaxta usulida ishlovchi shaxslar uchun ish vaqtidan tashqari ishdir.
Vaxta usulida ishlovchi shaxslarni ish vaqtidan tashqari ishlarga jalb qilish ushbu Kodeks 189-moddasining oltinchi — oʻninchi qismlarida nazarda tutilgan tartibda ushbu Kodeks 190-moddasining birinchi qismida nazarda tutilgan ish vaqtidan tashqari ishning cheklangan davomiyligiga rioya qilgan holda amalga oshiriladi va ushbu Kodeksning 262-moddasiga muvofiq unga haq toʻlanishi lozim.
1. Vaxta usulida vaxtadagi qoʻshimcha ish oddiy haftalik normadan emas, balki aynan shu jadvaldagi meʼyordan kelib chiqib aniqlanadi.
Vaxta usulida ish vaqtidan tashqari ish deb, hisobga olish davri (masalan, chorak yoki yil) doirasida xodim uchun jadvalda belgilangan ish vaqti davomiyligidan tashqari bajarilgan ish hisoblanadi.
MISOL
Agar xodimning vaxta jadvalida butun vaxta davri uchun 300 soat ish belgilangan boʻlsa, xodimning 301-soatdan boshlab ishlagan vaqti ish vaqtidan tashqari ish hisoblanadi. Kunlik smenasi 12 soat boʻlsa, 13-soat ham ish vaqtidan tashqari ish boʻlishi mumkin, lekin yakuniy hisob-kitob baribir butun hisobga olish davri yakunida qilinadi.
Vaxta jadvali xodimning mazkur hisobga olish davrida ishlashi lozim boʻlgan mehnat normasini belgilaydi. Jadvalda, odatda, ish vaqtidan tashqari ishlar emas, balki asosiy smenalar va dam olish vaqti aks ettiriladi.
Ish beruvchining majburiyati — jadvalni shunday tuzish kerakki, u hisobga olish davridagi qonuniy ish vaqti normasiga imkon qadar yaqin boʻlish kerak.
Vaxtada ham ish vaqtidan tashqari ish vaqtining umumiy cheklovi (masalan, yil davomida muayyan soatdan oshmasligi) mavjud boʻlib, ish beruvchi bu meʼyorga rioya qilishi shart.
Vaxta usulida ish vaqtidan tashqari ish vaqtini aniqlashning asosiy yoʻli hisobga olish davri va vaxta jadvalidir. Bunda xodimning jadvalda belgilangan vaqtdan tashqari ishlagan har bir soati qonuniy asoslangan ish vaqtidan tashqari ish sifatida hisoblanadi.
2. Vaxta usulida ishlovchi shaxslarni ish vaqtidan tashqari ishlarga jalb qilishda MKda belgilangan umumiy qoidalarga rioya etilish kerak.
Jumladan, MK 189-moddasining oltinchi — oʻninchi qismlarida nazarda tutilgan cheklovlar va tartibga rioya etishi kerak.
MK 190-moddasining birinchi qismida nazarda tutilgan ish vaqtidan tashqari ishning davomiyligi xodim uchun surunkasiga ikki kun davomida toʻrt soatdan (mehnat sharoitlari noqulay boʻlgan ishlarda — bir kunda ikki soatdan) oshmasligi kerakligiga amal qilinishi kerak.
Shuningdek, MKning 262-moddasiga muvofiq qoʻshimcha haq toʻlanishi lozim.
O'zbekiston Respublikasi Kambag'allikni qisqartirish va bandlik vazirligi