453-modda · VI bo'lim · Ayrim toifadagi xodimlar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlari
Ish beruvchi bilan:
mehnat shartnomasida shart qilib koʻrsatilgan ishni bajarishning butun vaqti davomida masofadan turib ishlash toʻgʻrisida nomuayyan muddatga yoki muddatli mehnat shartnomasi;
ish beruvchining nazorati ostida boʻlgan statsionar ish joyidan tashqarida doimiy asosda ishlash haqidagi shartni oʻz ichiga olgan mehnat shartnomasiga doir qoʻshimcha kelishuv tuzgan shaxslarning ishi doimiy asosda masofadan turib ishlashdir.
Vaqtincha masofadan turib ishlash xodim tomonidan mehnat vazifasini uning roziligi bilan ish beruvchining nazorati ostida boʻlgan statsionar ish joyidan tashqarida vaqtincha bajarilishini nazarda tutuvchi ish rejimidir. Vaqtincha masofadan turib ishlashda mehnat shartnomasi taraflarining roziligi bilan masofadan turib ishlash rejimining muddati shart qilib koʻrsatilgan boʻlishi kerak.
Masofadan turib ishlash rejimining muddati quyidagilar vositasida aniqlanishi mumkin:
kun, oy va boshqa muddatlarda masofadan turib ishlashning umumiy muddati davomiyligini koʻrsatish;
masofadan turib ishlash boshlanadigan va tugallanadigan kalendar sanani belgilash;
yuz berishi bilan masofadan turib ishlash rejimi muddati tugashiga olib keladigan hodisani aniqlash (epidemiya munosabati bilan joriy etilgan karantin choralarining bekor qilinishi, tabiiy yoki texnogen xususiyatga ega halokatlar, ishlab chiqarish avariyasi oqibatlarining bartaraf etilishi va boshqalar).
Vaqtincha masofadan turib ishlashga oʻtishning eng koʻp muddati bir yildan oshmasligi kerak.
Vaqtincha masofadan turib ishlash muddati tugagach, ish beruvchi xodim uchun u masofadan turib ishlash rejimiga oʻtguniga qadar ishlagan avvalgi ish rejimini belgilashi shart. Agar masofadan turib ishlashga oʻtish vaqtincha boʻlgan boʻlsa, ish beruvchi xodimning oʻtkazilish muddati tugashi bilan unga avvalgi mehnat vazifasi boʻyicha ishini ham berishi shart.
1. MKning 110-moddasiga koʻra mehnat shartnoma nomuayyan muddatli yoki muddatli boʻlishi mumkin.
Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida doimiy asosda masofadan turib ishlash haqida bayon etilgan.
Mehnat shartnomasida shart qilib koʻrsatilgan ish deganda xodimning mehnat shartnomasida koʻrsatilgan vazifalari tushuniladi. Ushbu vazifani qanday usulda bajarish, masalan masofadan turib ishlash toʻgʻrisida mehnat shartnomasida (nomuayyan muddatga yoki muddatli) koʻrsatiladi.
Odatdagi ish usulida ishlayotgan xodim bilan ish beruvchi kelishuvga erishsa, masofadan turib ishlash xodim va ish beruvchi oʻrtasida tuzilgan mehnat shartnomaga qoʻshimcha kelishuv sifatida, yaʼni mehnat shartnomaga oʻzgartirish kiritish orqali rasmiylashtiriladi.
Shartnoma muddati nomuayyan yoki muddatli boʻlgan taqdirda ham ish beruvchi xodim bilan mehnat shartnoma tuzishda ishni doimiy ravishda masofadan turib bajarishini aniq koʻrsatishi kerak.
2. Vaqtincha masofadan turib ishlash doimiy masofaviy ishdan farqli oʻlaroq, muayyan bir muddat uchun joriy etiladi.
Vaqtincha masofadan turib ishlash usulining eng muhim sharti xodimning roziligi hisoblanadi. Ish beruvchi xodimni majburlab vaqtincha masofaviy ishga oʻtkaza olmaydi.
Vaqtincha masofadan turib ishlash doimiy emas, balki aniq belgilangan muddat uchun joriy etiladi. Bu muddat ish beruvchi va xodimning kelishuvi asosida belgilanadi. Bu talab xodimning huquqlarini himoya qilishga qaratilgan boʻlib, ish beruvchiga bu rejimni nomaʼlum muddatga choʻzish imkoniyatini bermaydi. Muddat tugagach, xodim oʻz statsionar ish joyiga qaytishi kerak.
3. Masofadan turib ishlash rejimida masofaviy ishning umumiy davomiyligi aniq kun, hafta yoki oylar yoxud yilda belgilanadi. Bu eng sodda va keng tarqalgan usul.
Bunda mehnat shartnomasida masofadan ishlashning aniq muddati koʻrsatiladi.
MISOL
Xodim 3 oy davomida masofadan ishlaydi yoki xodim 6 oy muddatga masofadan ish rejimiga oʻtkazildi.
Keyingi usulda masofaviy ishning boshlanish va tugash sanalari aniq qilib koʻrsatiladi. Bu usul ham muddatni aniq belgilashda juda qulay.
MISOL
Mehnat shartnomada xodim 2025 yil 1 iyuldan 2025 yil 30 sentyabrgacha masofadan ishlashi koʻrsatiladi.
Hodisaning yuz berishi bilan muddatni aniqlash noodatiy, ammo fors-major holatlar uchun muhim usul. Bunda masofaviy ish muddati aniq bir sana yoki vaqt bilan emas, balki maʼlum bir voqea sodir boʻlishi bilan bogʻlanadi.
MISOL
"Ishlab chiqarish avariyasi" — zavodda yirik avariya sodir boʻldi va ayrim tsexlarning ishi vaqtincha toʻxtatildi. Zavod maʼmuriyati xodimlarning bir qismining masofaviy ishlashiga ruxsat beradi. Bu rejim "avariya oqibatlari toʻliq bartaraf etilguniga qadar" deb belgilanishi mumkin.
Masofadan turib ishlash rejimi muddatini belgilashning turli usullari mavjud. Ushbu usullardan qaysi birini tanlash tashkilotning ehtiyojlari va vaziyatga bogʻliq. Muhimi, muddat aniq va tushunarli qilib belgilanishi kerak.
4. Vaqtincha masofadan turib ishlashning eng koʻp muddati belgilangan boʻlib, bu bir yildan oshmasligi kerak. Bu qoidaning asosiy maqsadi — doimiy masofaviy ish va vaqtincha masofaviy ish tushunchalarini aniq ajratib olish.
Vaqtincha masofadan turib ishlash qisqa muddatli, aniq bir sababga koʻra joriy etiladi. Agar bu muddat bir yildan oshsa, bu ish rejimi oʻz mazmunini yoʻqotadi va doimiy ishga aylanib qolishi mumkin.
Bir yildan ortiq davom etadigan vaqtinchalik rejim xodimning huquqlariga salbiy taʼsir koʻrsatishi mumkin. Masalan, agar rejim bir yildan koʻp choʻzilsa, ish beruvchi xodimni doimiy masofaviy ishga oʻtkazish uchun qoʻshimcha kafolatlar va shart-sharoitlar (masalan, aloqa xarajatlarini qoplash, jihozlash) yaratishdan qochishi mumkin. Bir yillik muddat ish beruvchiga munosabatni qayta koʻrib chiqish majburiyatini yuklaydi.
Ushbu qoida ish beruvchi va xodim oʻrtasidagi kelishuvlarning aniq va shaffof boʻlishini taʼminlaydi. Muddatning cheklanishi ish beruvchini masofaviy ish sabablarini, uning davomiyligini va keyingi harakatlar rejasini oldindan aniqlashtirishga undaydi. Nomaʼlum yoki juda uzoq muddatli vaqtinchalik ish rejimi esa ish beruvchiga masʼuliyatdan qochish imkonini berishi mumkin.
5. Vaqtincha masofadan turib ishlash muddati tugagandan keyin ish beruvchi xodim bilan kelishuvga koʻra qaytadan muddat belgilashi mumkin (jami bir yildan ortiq boʻlmagan) yoki xodimning oldingi ish rejimiga oʻtkazilganligini belgilashi kerak boʻladi.
Ushbu holat buyruq bilan rasmiylashtirishi mumkin, lekin buyruq majburiy talab emas. Agar amaldagi mehnat shartnomada koʻrsatilmagan boʻlsa, mehnat shartnomaga qoʻshimcha kelishuv bilan rasmiylashtirish ham mumkin.
Masofadan turib ishlashning muddati tugagach ish beruvchi xodimga avvalgi mehnat vazifasi boʻyicha ishini ham berishi shart. Yaʼni, vaqtinchalik masofadan ishlash muddati tuganganligi, xodim bilan mehnat munosabatlarini tugaganligini bildirmaydi.
O'zbekiston Respublikasi Kambag'allikni qisqartirish va bandlik vazirligi