458-modda · VI bo'lim · Ayrim toifadagi xodimlar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlari
Tabiiy yoki texnogen xususiyatga ega halokatlar, ishlab chiqarishdagi avariyalar, ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalar, shuningdek yongʻinlar, toshqinlar, zilzilalar, epidemiyalar yoki epizootiyalar roʻy bergan taqdirda hamda aholining yoxud uning bir qismining hayotiga yoki normal yashash sharoitlariga tahdid soladigan boshqa alohida hollarda ish beruvchida tegishli texnik va tashkiliy imkoniyatlar mavjud boʻlganda vaqtincha masofadan turib ishlashga oʻtish yoki oʻtkazish uchun ustuvor huquq beriladigan xodimlarning toifalari quyidagilardan iborat:
homilador ayollar;
oʻn toʻrt yoshgacha boʻlgan bolalarning ota-onalari, vasiylari;
nogironligi boʻlgan shaxslar;
yoshga doir pensionerlar;
nogironligi boʻlgan shaxslarni yoki oilaning oʻzgalar parvarishiga muhtoj boʻlgan bemor aʼzolarini parvarishlayotgan xodimlar.
Jamoa kelishuvlarida, jamoa shartnomasida, ichki hujjatda, mehnat shartnomasida nazarda tutilgan xodimlarning boshqa toifalari ham vaqtincha masofadan turib ishlashga oʻtish yoki oʻtkazish uchun ustuvor huquqqa ega boʻlishi mumkin.
1.1. Tabiiy yoki texnogen xususiyatga ega halokatlarga zilzila, toshqin, koʻchki, sel, boʻron, qurgʻoqchilik, texnogen avariyalar (masalan, kimyoviy yoki radiatsiyaviy zararlanish) kabi holatlar kiradi.
Ishlab chiqarishdagi avariyalarga ishlab chiqarish jarayonida sodir boʻlgan yirik nosozliklar, portlashlar, yongʻinlar va boshqa favqulodda holatlar kiradi.
Ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalarga xodimlarning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi yoki oʻlimiga olib keluvchi hodisalar kiradi.
Yongʻinlar, toshqinlar, zilzilalar, epidemiyalar yoki epizootiyalar aholining hayotiga yoki normal yashash sharoitlariga tahdid soluvchi keng koʻlamli holatlardir.
Epidemiya – odamlar oʻrtasida yuqumli kasalliklarning keng tarqalishi, epizootiya – hayvonlar oʻrtasida yuqumli kasalliklarning keng tarqalishi hisoblanadi.
Aholining yoxud uning bir qismining hayotiga yoki normal yashash sharoitlariga tahdid soladigan boshqa alohida hollarga ommaviy tartibsizliklar misol qilish mumkin.
Ish beruvchining tegishli texnik imkoniyatlarga xodimlarning masofadan ishlashini taʼminlash uchun zarur boʻlgan kompyuterlar, internet, telefon aloqasi, dasturiy taʼminot va boshqa texnik vositalar kiradi.
Ish beruvchining tashkiliy imkoniyatlariga masofadan ish jarayonini tashkil etish va boshqarish, xodimlarning vazifalarini masofadan bajarish imkoniyatini yaratish, ular bilan muloqotni taʼminlash va ish natijalarini nazorat qilish kabi tashkiliy choralar kiradi.
Yuqoridagi holatlarda vaqtincha masofadan turib ishlashga oʻtish yoki oʻtkazish uchun ustuvor huquq beriladigan xodimlar toifasi sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan.
1.2. Homilador ayollar homiladorlik davrida ayollarning immuniteti pasayadi va ular turli kasalliklarga, shu jumladan, kutilmagan holatlar bilan bogʻliq xavf-xatarlarga koʻproq moyil boʻladilar. Shuning uchun ularning salomatligini himoya qilish uchun masofadan ishlashga ustuvor huquq beriladi.
1.3. Oʻn toʻrt yoshgacha boʻlgan bolalarning ota-onalari, vasiylari yuqoridagi holatlarda maktabgacha va maktab taʼlim muassasalari yopilishi yoki ularning faoliyati cheklanishi mumkin. Bunday holatlarda yosh bolalar qarovga muhtoj boʻladilar. Shu sababli ularning ota-onalariga yoki vasiylariga farzandlarini nazorat qilish va xavfsizligini taʼminlash uchun masofadan ishlashga oʻtish imkoniyati beriladi.
1.4. Nogironligi boʻlgan shaxslar uchun yuqorida koʻrsatilgan holatlarda ish joyiga yetib kelish yoki u yerda ishlash qoʻshimcha qiyinchiliklar tugʻdirishi mumkin. Ularga harakatlanishda va xavfsizlikni taʼminlashda yordam berish maqsadida masofaviy ishga oʻtishga ustuvor huquq beriladi.
1.5. Yoshga doir pensionerlar koʻpincha surunkali kasalliklarga moyil boʻladilar, ayniqsa epidemiyalar davrida xavf guruhiga kiradilar. Ularning salomatligini himoya qilish maqsadida masofaviy ishga oʻtish imkoniyati yaratiladi.
1.6. Nogironligi boʻlgan shaxslarni yoki oilaning oʻzgalar parvarishiga muhtoj boʻlgan bemor aʼzolarini parvarishlayotgan xodimlar oʻz oila aʼzolarining salomatligi va parvarishi uchun javobgardirlar. Ularning oʻz qarindoshlariga yordam berishlariga imkoniyat yaratish uchun ularga masofadan ishlashga oʻtishga ustuvor huquq beriladi.
Ish beruvchi tomonidan masofadan ishlash imkoniyati mavjud boʻlganda, u birinchi navbatda yuqorida keltirilgan toifadagi xodimlarni masofaviy ish rejimiga oʻtkazishga majbur. Bu qoida ham xodimning, ham ish beruvchining manfaatlarini himoya qiladi.
2. Ustuvorlik huquqi belgilangan toifalardan tashqari, jamoa kelishuvlari, jamoa shartnomasi, ichki hujjatlar yoki mehnat shartnomasida boshqa xodimlar toifalari ham vaqtincha masofadan turib ishlashga oʻtish yoki oʻtkazish uchun ustuvor huquqqa ega boʻlishi mumkin. Yaʼni, tashkilot qonunda belgilangan talablardan tashqari, oʻz xodimlarining manfaatlarini hisobga olgan holda, masofadan ishlashga oʻtishda ustuvorlik beriladigan boshqa toifalarni ham belgilashi mumkin.
Masalan, surunkali kasalliklarga chalingan xodimlar, olis hududlarda yashovchi xodimlar, pensiya yoshiga yaqinlashib qolgan xodimlarga ham ustuvorlik huquqini belgilashi mumkin.
Ushbu qoida xodimlarning himoyasini kengaytirishga va tashkilotga oʻz xodimlarining ehtiyojlarini hisobga olgan holda, masofadan ishlash siyosatini ishlab chiqishga imkon beradi.
Masofadan ishlashga oʻtishda ustuvorlik beriladigan toifalar jamoa kelishuvlari, jamoa shartnomasi yoki mehnat shartnomasida belgilanganda, bu xodimlar va ish beruvchi oʻrtasidagi kelishuv asosida amalga oshirilishi kerak.