1. Masofadan turib ishlash deganda xodimning mehnat vazifalarini ish beruvchining doimiy joylashgan yeridan, uning filiallari yoki boʻlinmalaridan, nazorat qilinadigan hududi yoki obʼyektidan tashqarida bajarishi tushuniladi.

Buning asosiy shartlari mehnat vazifalarini bajarish va ish beruvchi bilan muloqot qilish, bajargan ishlarini taqdim etish uchun axborot-telekommunikatsiya tarmoqlaridan, xususan, Internetdan foydalanishi shart.

Yaʼni, masofadan turib ishlashda xodim tashkilotga kelmasdan, oʻzi uchun qulay boʻlgan boshqa joydan turib ishlaydi.

MISOL

Toshkentda joylashgan dasturiy taʼminot tashkilotining dasturchisi Samarqanddagi oʻz uyidan turib ishlaydi. U tashkilotga bormaydi, lekin baribir tashkilot uchun oʻz vazifalarini bajaradi.

Ish beruvchi joylashgan yerdan, tashkilotning alohida tuzilmasidan (shu jumladan boshqa yerda joylashganlaridan) ish beruvchining bevosita yoki bilvosita nazoratida boʻlgan statsionar ish joyidan, hududdan yoki obʼyektdan tashqari deganda bu xodimning ish joyi ofis, zavod, doʻkon yoki boshqa statsionar joy emasligini anglatadi. Xodim istalgan joyda (uyidan, boshqaning uyidan, boshqa tashkilotdan, kafedan, hatto boshqa shahar yoki boshqa mamlakatdan) ishlashi mumkin, lekin ish beruvchining nazorati ostida boʻladi.

Masofadan turib ishlash koronavirus pandemiyasi vaqtida mamlakatimizda keng qoʻllanildi. Jumladan, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020 yil 19 martdagi “Koronavirus pandemiyasi va global inqiroz holatlarining iqtisodiyot tarmoqlariga salbiy taʼsirini yumshatish boʻyicha birinchi navbatdagi chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PF–5969-son Farmonida ham qayd etilgan.

2. Masofadan turib ishlovchi xodimlarga nisbatan yakka tartibdagi mehnat munosabatlarining oʻziga xos xususiyatlari mavjud boʻlib, ushbu oʻziga xos xususiyatlar MKning 26-bob 3-paragrafda belgilangan.

Shu sababli masofadan turib ishlovchi xodimlarga mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilik va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarning amal qilishi oʻziga xos xususiyatlar hisobga olingan holda tatbiq etiladi.

Yaʼni, bu masofadan turib ishlovchi xodimlarning MKda belgilangan huquqlari va majburiyatlaridan toʻliq ozod etmaydi.

3. Masofadan turib ishlash bu ish rejimini belgilashni alohida usuli boʻlib, ushbu usul xodimni ishga qabul qilishda, yaʼni mehnat shartnomada tuzishda belgilanadi.

Agar ishlab turgan xodim boʻlsa, taraflar kelishuviga koʻra xodim odatdagi ish rejimidan masofadan turib ishlash rejimiga oʻtkazilgan taqdirda ish jarayonida mehnat shartnomasiga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish orqali belgilanadi.

4. Xodimning avvalgi mehnat vazifasini davom ettirgan holda odatdagi ish rejimidan masofadan turib ishlash rejimiga oʻtkazilishi ish beruvchi tomonidan bir tomonlama amalga oshirilmaydi.

Bu MKda belgilangan mehnat shartlarining oʻzgarishi sifatida qabul qilinadi va ish beruvchidan xodimga oʻzgarishlar haqida oldindan xabar berish, kelishuvga erishish va MKning 135-moddasiga rioya qilish talab qilinadi. Aks holda, bu noqonuniy deb topilishi va ish beruvchiga nisbatan tegishli choralar koʻrilishi mumkin.

5. Agar xodimning odatdagi ish rejimidan masofaviy ish rejimiga oʻtkazilishida uning mehnat vazifalari (yaʼni, bajaradigan ishining mazmuni) oʻzgarsa, bu shunchaki ish rejimining oʻzgarishi emas, balki boshqa ishga oʻtkazish hisoblanadi.

Xodimning ish joyi, ish tartibi va shu kabilar mehnat shartnomasida belgilanadi.

Koʻp hollarda, xodimning lavozimi va funktsiyalari oʻzgarmasdan, faqat ish bajarish joyi va usuli oʻzgarishi mumkin. Bunday holatda, odatda, qoʻshimcha kelishuv bilan ish rejimi oʻzgarishi rasmiylashtiriladi.

Mehnat vazifasi deganda xodimning mehnat shartnomasi yoki lavozim yoʻriqnomasida belgilangan, u bajarishi lozim boʻlgan aniq ish turlari, funktsiyalari, majburiyatlari va vakolatlari tushuniladi.

Agar masofaviy ishga oʻtish jarayonida xodimning lavozimi nomi oʻzgarsa, yangi boshqa vazifalar paydo boʻlsa, demak uning mehnat vazifasi oʻzgargan hisoblanadi.

Bunda, xodimning roziligi talab etiladi va boshqa ishga oʻtishda xodimning yangi vazifalariga muvofiq ish haqi, mehnat sharoitlari va boshqa imtiyozlar qayta koʻrib chiqilishi lozim boʻladi.

Masofadan turib ishlash mehnat munosabatlarining zamonaviy va istiqbolli shakli boʻlib, u xodimlarga erkinlik, ish beruvchilarga esa samaradorlik va moslashuvchanlikni taqdim etadi. Uning asosiy sharti – ish jarayoni va kommunikatsiya uchun zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan, birinchi navbatda, Internetdan faol foydalanishdir. Bu esa ish beruvchi va xodim oʻrtasidagi oʻzaro hamkorlikni geografik masofadan qatʼi nazar davom ettirish imkonini beradi.