1. Masofadan turib ishlovchi xodimning mehnatiga haq toʻlash qoidalari, uning ish joyi (tashkilot yoki uy) oʻzgargani bilan, mehnat shartnomasida belgilangan mehnatga haq toʻlash tizimiga bogʻliq boʻlib qoladi. Yaʼni, bu xodim tashkilotdagi xodimlar bilan bir xil tamoyillar asosida haq oladi, faqat hisoblash usuli masofaviy ishga moslashtiriladi.

Vaqtbay tizimida mehnatga haq toʻlash haqiqatda ishlab berilgan vaqt uchun toʻlanadi.

Bunda bajarilgan ishning hajmidan koʻra, xodimning qancha vaqt ishlagani muhim. Bu tizim koʻpincha vazifalari aniq muddatga ega boʻlmagan yoki doimiy nazoratni talab qiluvchi ishlarda qoʻllaniladi (masalan, texnik qoʻllab-quvvatlash, maʼmuriy ishlar, baʼzi dasturlash ishlari).

Ish beruvchi vaqtni hisobga olishning tegishli usullarini qoʻllaydi (masalan, kunlik yoki haftalik hisobotlar). Xodim mehnat shartnomasida belgilangan vaqt normasini (masalan, kuniga 8 soat, haftasiga 40 soat) ishlab berganligini tasdiqlashi kerak. Toʻlov shu vaqt uchun belgilangan tarif (soatlik, kunlik yoki oylik maosh) asosida amalga oshiriladi.

Ishbay tizimida mehnatga haq toʻlash haqiqatda bajarilgan ish hajmi uchun toʻlanadi.

Bu tizimda vaqt muhim emas, balki yakuniy natija (mahsulot, xizmat yoki aniq ish) muhim. Xodim bir topshiriqni 1 soatda bajaradimi yoki 5 soatda, toʻlov bir xil boʻladi. Bu tizim koʻproq aniq oʻlchamga ega boʻlgan ishlarda qoʻllaniladi (masalan, matnni tarjima qilish, loyihani yakunlash, mijozlarga xizmat koʻrsatish hajmi).

Ish beruvchi har bir birlik ish uchun aniq narx (tarif) belgilaydi. Toʻlov xodimning oʻlchanadigan va qabul qilingan ish natijalari asosida amalga oshiriladi. Ish hajmining aniq hisobi (masalan, sahifalar soni, tayyorlangan qismlar) asosiy mezon boʻladi.

2. Har qanday ishlab chiqarish normalari va ishbay narxlar ishlarni bajarishda ular MKda belgilangan normal ish vaqtidan (odatda, haftasiga 40 soat yoki tegishli qisqartirilgan ish vaqti) kelib chiqqan holda hisoblanishi shart.

Ish beruvchi belgilagan ish vaqti normasi shunday boʻlishi kerakki, xodim uni qonunchilikda muvofiq belgilangan normal ish vaqti davomida bajara olishi kerak.

MISOL

Agar bir detalni tayyorlash uchun 3 soat vaqt belgilangan boʻlsa, xodim 8 soatlik ish kunida 2,5 tadan koʻp detal tayyorlashga majburlanmasligi kerak. Ishbay narx ham aynan shu normal vaqt ichida bajarilgan ishga munosib boʻlishi lozim.

Ishlab chiqarish normalari va ishbay narxlarni belgilashning ikkinchi muhim sharti — bu mehnat shartnomasi taraflarining kelishuvi.

Ish beruvchi xodimga taklif etadi, asoslaydi va hisob-kitob qiladi. Xodim esa taklif etilgan normalar va narxlar bilan tanishadi va rozilik beradi.

Normalar va narxlar bir tomonlama (faqat ish beruvchining qarori bilan) belgilanishi mumkin emas.

Bu mexanizm xodimga oʻzi bajarayotgan ishning normalari va haq toʻlash miqdorini belgilashda ishtirok etish huquqini beradi.

Normalarni belgilashda xodimning tajribasi, malakasi va masofadan ishlash sharoitlari (masalan, maxsus uskunalarning mavjudligi) kabi omillar ham inobatga olinishi mumkin.

Masofadan turib ishlovchi xodimlar uchun bu qoida ayniqsa muhimdir, chunki ularning ish vaqtini nazorat qilish tashkilotdagiga nisbatan qiyinroq.

3. Masofadan turib ishlovchi xodimning mehnatiga haq toʻlash miqdori xuddi shunday yoki oʻxshash ishni tashkilotda (ishlab chiqarishda) bajarayotgan xodimlarning mehnatiga haq toʻlash shartlari bilan taqqoslanadigan (solishtiriladigan) boʻlishi kerak.

Ish beruvchi xodimning faqatgina uyda ishlayotgani uchun uning oylik maoshini yoki tarif stavkasini tashkilotdagi hamkasblarinikidan asossiz ravishda pasaytirishga haqli emas.

Masofadan turib ishlovchi xodimning ish haqi miqdorini belgilashda asos sifatida ishning murakkabligi, malaka talabi, bajariladigan vazifalarning hajmi va sifati kabi omillar olinishi kerak.

Ish haqining taqqoslanadigan boʻlishi uchun quyidagi asosiy mezonlar inobatga olinishi lozim:

4. Agar masofadan turib ishlovchi xodim oʻziga yuklatilgan mehnat normalarini (masalan, ish vaqti, ish hajmi) va mehnat vazifalarini (ish tavsifidagi majburiyatlarni) toʻliq bajargan boʻlsa, ish beruvchi unga toʻlaydigan oylik maosh (tarif stavkasi) qonunchilikda belgilangan mehnatga haq toʻlashning eng kam miqdoridan kam boʻlmasligi kerak.

Bu kafolat faqat xodim oʻzining barcha mehnat vazifalarini toʻliq va sifatli bajargan holda amal qiladi. Agar xodim normalarni bajarmasa, ish haqi mutanosib ravishda pasayishi mumkin (ammo bu holatda ham qonunchilikning boshqa normalari, masalan, pasayishning eng kam chegaralari inobatga olinadi).

Masofadan turib ishlovchi xodimning ham mehnatiga haq toʻlash boshqa toifadagi xodimlar singari biron-bir eng katta miqdor bilan cheklanmaydi.

Bu qoida ish beruvchining yuqori malakali yoki yuqori samaradorlik koʻrsatgan masofadan turib ishlovchi xodimga bozor narxida yoki yuqori ish natijalariga mutanosib ravishda yuqori ish haqi toʻlashiga toʻsqinlik qilmasligini anglatadi.

Agar xodim ishbay tizimda ishlasa va belgilangan meʼyorlardan koʻp ish bajarsa, uning mehnatiga haq toʻlash miqdori ham shunga mutanosib ravishda oʻsishi kerak. Ish beruvchi "faqat shuncha maosh toʻlaymiz" deb, xodimning daromadini sunʼiy ravishda cheklashga haqli emas.

Eng katta miqdorning cheklanmaganligi mehnat shartnomasi taraflariga (ish beruvchi va xodim) oʻzaro kelishuv asosida yuqori ish haqi miqdorini belgilashda erkinlik beradi.

5. Masofadan turib ishlovchi xodim oʻz mehnatini amalga oshirayotgan joyda, yaʼni uyi yoki boshqa joyda ish haqiga nisbatan tuman koeffitsiyenti belgilangan boʻlsa, masofadan turib ishlovchi xodimning mehnatiga haq toʻlash ushbu koeffitsiyent hisobga olingan holda amalga oshirilishi kerak.

Bunday holda tashkilot ushbu hududda joylashgan yoki joylashmaganligidan qatʼi nazar xodim oʻz mehnatini amalga oshirayotgan joy ushbu hududga joylashgan boʻlsa ham toʻlanilishi kerak.