1. Sharhlanayotgan moddada qayd etilgan kasanachilik tushunchasi mehnat munosabatlarining anʼanaviy shaklidan farq qiluvchi, ayrim xodimlar mehnati shaklini ifodalaydi. Mazkur normada kasanachilik faoliyatining huquqiy asosi, mazmuni va unga nisbatan qoʻllaniladigan huquqiy tartib belgilanadi.

Kasanachilik — bu jismoniy shaxs (kasanachi) ish beruvchi bilan tuzilgan mehnat shartnomasi asosida oʻzining yashash joyida, yoki oʻziga, uning oila aʼzolariga tegishli boʻlgan, yoki ijaraga olingan xonalarda mehnat faoliyatini amalga oshiradigan shakldir. Bunda xodim oʻz ish joyiga kelib ishlamaydi, balki ishni masofaviy ravishda, lekin shaxsan oʻzi (yoki oila aʼzolarining yordamida) bajaradi. Bunday mehnat shakli, ayniqsa, mahalliy hunarmandchilik, qoʻl mehnatiga asoslangan xizmatlar, buyumlar tayyorlash va qadimgi anʼanaviy kasblarda (tikuvchilik, chevarlik, toʻquvchilik, rassomlik, qoʻlda mahsulot tayyorlash va h.k.) uchraydi.

Kasanachi ish beruvchining buyurtmalariga muvofiq tovarlarni ishlab chiqaradi yoki xizmatlar koʻrsatadi. Yaʼni, ish beruvchi unga muayyan mahsulot yoki xizmat turi boʻyicha topshiriq beradi va uning natijasiga koʻra haq toʻlaydi. Bu mehnat aloqasi doirasida amalga oshiriladi, shu bois kasanachi mehnat qonunchiligi bilan himoya qilinadi.

2. Shu bilan birga, kasanachilarga nisbatan qoʻllaniladigan mehnat toʻgʻrisidagi qonunlar va boshqa huquqiy hujjatlar umumiy asosda emas, balki Kasanachilik toʻgʻrisidagi maxsus Nizom asosida, uning oʻziga xos xususiyatlari inobatga olingan holda tatbiq etiladi.

Bu yerda kasanachilikning huquqiy tartibga solinishidagi oʻziga xosliklar — ish joyining ish beruvchi hududida emas, balki ishchi tomonidan tanlangan joyda boʻlishi, ish vaqti va nazorat shaklining erkinligi, mahsulot yetkazish va qabul qilish mexanizmlarining farqli boʻlishi va shu kabilar bilan izohlanadi.

Sharhlanayotgan moddada belgilangan normalar Oʻzbekiston Respublikasida kasanachilik mehnat shaklini legallashtirish, uning ishtirokchilari — kasanachilar huquqlarini himoya qilish va ish beruvchi bilan munosabatlarini aniq huquqiy asosda yoʻlga qoʻyishni taʼminlaydi. Bu, ayniqsa, kambagʻallikni qisqartirish, aholi bandligini oshirish va ayollar hamda nogironligi boʻlgan shaxs kabi toifalarni mehnat faoliyatiga jalb etishda muhim rol oʻynaydi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2006 yil 11 yanvardagi 4-son qarori bilan Kasanachilik toʻgʻrisidagi nizom va ish beruvchining buyurtmasi boʻyicha kasanachi tomonidan ishlarni bajarish (xizmatlar koʻrsatish) uchun namunaviy mehnat shartnomasi tasdiqlangan boʻlib, hozirgi kunga qadar amalda.

Shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2008 yil 1 iyuldagi “Kasanachilikni tashkil etishni takomillashtirish hamda mahalliy davlat hokimiyati va xoʻjalik boshqaruvi organlari rahbarlarining uni rivojlantirish parametrlari bajarilishi yuzasidan javobgarligini oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 146-son qarori bilan kasanachilikni rivojlantirish boʻyicha bir qancha chora-tadbirlar belgilangan.