1. Kafolatli va kompensatsiya toʻlovlari MKning 279-294-moddalarida nazarda tutilgan. Mazkur moddada kafolatli va kompensatsiya toʻlovlarini aynan oʻrindoshlik asosida ishlayotgan xodimlarga toʻlash xususiyatlarini belgilaydi.

Ishni kechki yoki sirtqi taʼlim bilan birga olib boruvchi shaxslar davriy sessiyadan oʻtish yoki bitiruv malakaviy ishini (diplom ishi) himoya qilish uchun yiliga kamida ikki marta taʼtil olishga ruxsat etiladi. Bunday hollarda ish beruvchi oʻrtacha ish haqini saqlab qolgan holda ushbu davrlarda xodimga qoʻshimcha taʼtil berishga majburdir. Bunday taʼtillar oʻquv taʼtillari deb ataladi va maʼlum bir tashkilotdagi ish stajidan qatʼi nazar, barcha xodimlarga beriladi. Oʻquv taʼtili xodimning arizasi va taʼlim tashkilotining taklifnomasi asosida beriladi.

Taʼlim olish bilan bogʻliq kafolatlar faqat asosiy ish joyida qonunda belgilangan tartibda taʼminlanadi (MKning 287-moddasi). Shu sababli ichki va tashqi oʻrindoshlar oʻquv taʼtiliga chiqish huquqiga ega emaslar. Oʻrindoshlar laboratoriya-imtihon sessiyalarida ishtirok etgan davrida oʻqishdan boʻsh vaqtlarida ishni davom ettirishi yoki ushbu davr uchun ish haqi saqlanmagan taʼtil olishlari mumkin.

Ayrim holatlarda ish beruvchi oʻrindoshlarga oʻquv mashgʻulotlarini boshlaganligini hisobga olishi va imtihonlardan boʻsh kunlarda ishlashi uchun moslashuvchan ish vaqti rejimini qoʻllashi mumkin. Ammo MKda oʻrindoshlarning ish vaqti davomiyligi MKning 437-moddasida belgilangan miqdordan oshmasligi lozim.

2. MKning 100-moddasiga muvofiq, oʻrindoshlik asosida ishlaydigan xodimlarga mehnat shartnomasi muayyan asoslar boʻyicha bekor qilinganda, ishlagan davr uchun oʻrtacha ish haqini faqat asosiy ish joyida saqlab qolish kafolatlari beriladi.

Ish beruvchi mehnat shartnomasi boʻyicha ishdan ajralmagan holda taʼlim tashkilotlarida oʻqitilayotgan, qayta tayyorlashdan yoki malaka oshirishdan oʻtayotgan, shuningdek ishlab chiqarish taʼlimini oʻtayotgan xodimlarga ish va oʻqishni birga olib borish uchun zarur shart-sharoitlarni yaratishi shart. Shu sababli ish beruvchi xodimni yozma arizasiga koʻra unga ish haqi saqlanmagan taʼtil berishi lozim.

Bundan tashqari, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 14.11.2024 yildagi “Oʻzbekiston Respublikasining Mehnat kodeksini amalga oshirishga oid normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash toʻgʻrisida” 758-son Qaroriga muvofiq xodimlarga, shu jumladan oʻrindoshlarga davlat yoki jamoat vazifalarini bajarishlari, shuningdek ularning jamiyat manfaatlariga doir harakatlarni amalga oshirishlari bilan bogʻliq kafolatli toʻlovlarni berish tartibini belgilangan. Mazkur qarorga koʻra oʻrindoshlarga:

saylov huquqini amalga oshirish;

tibbiy-mehnat ekspertiza komissiyasi ishida ishtirok etish;

harbiy burchni bajarish;

surishtiruv organlariga, tergovchi, prokuror huzuriga, sudga guvoh, jabrlanuvchi, ekspert, mutaxassis, tarjimon, xolislar tariqasida (chaqiriq boʻyicha) borish;

xalq maslahatchilari, jamoat ayblovchilari va jamoat himoyachilari, jamoat birlashmalari va mehnat jamoalari vakillari sifatida sud majlislarida, shuningdek qonun bilan nazarda tutilgan boshqa hollarda ishtirok etish;

avariyalar, tabiiy ofatlarning oqibatlarini tugatish;

inson hayotini saqlab qolish;

quyish uchun qon topshirish va boshqa hollarda ish beruvchi tomonidan kafolatli toʻlovlarni amalga oshirilishi lozim.

Shuningdek, oʻrindoshlik asosida ishlovchi xodim ish beruvchining taklifiga koʻra xizmat safariga joʻnatilgan taqdirda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 02.08.2022 yildagi 424-son qarorining 12 bandiga koʻra uning oʻrtacha ish haqi uni xizmat safariga yuborgan tashkilotda saqlanadi. Xizmat safariga bir vaqtning oʻzida ham asosiy, ham oʻrindoshlik asosidagi ishi boʻyicha xizmat safariga yuborilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

Ichki oʻrindoshlik asosida ishlayotgan shaxs xizmat safariga yuborilganda esa oʻrtacha ish haqi asosiy va oʻrindoshlik asosidagi lavozim boʻyicha saqlanadi.

Oʻrindoshlik asosida ishlovchi shaxslarga MKning 440-moddasida koʻrsatilgan toʻlovlardan tashqari mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikda hamda mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda nazarda tutilgan oʻzga kafolatli toʻlovlar va kompensatsiya toʻlovlari toʻliq hajmda beriladi.