552-modda · VII bo'lim · Xodimlarning mehnat huquqlarini himoya qilish. mehnat nizolarini koʻrib chiqish
Mehnat nizolari boʻyicha komissiyaning majlisida bayonnoma yuritiladi, u komissiya raisi va kotibi tomonidan imzolanadi.
Mehnat nizolari boʻyicha komissiya majlisining bayonnomasida oʻtkazilayotgan majlisning quyidagi butun jarayoni aks ettiriladi:
majlis oʻtkazilayotgan sana;
komissiya tarkibi;
qanday ariza koʻrilayotganligi;
komissiya majlisini olib borish tartibi;
xodim (uning vakili) hamda ish beruvchining vakili tomonidan keltirilayotgan tushuntirishlar va vajlarning, shuningdek guvohlar koʻrsatuvlarining, mutaxassislar fikrlarining bayoni;
qarorning mazmuni.
Yakka tartibdagi mehnat nizosining taraflari va mehnat nizolari boʻyicha komissiya majlisining manfaatdor ishtirokchilari majlis bayonnomasi bilan tanishishga haqli hamda ushbu bayonnoma imzolangan kundan eʼtiboran uch ish kuni ichida bayonnomaga nisbatan yozma eʼtirozlarini undagi xatolarni, notoʻgʻri talqinlarni yoki bayonnomaning toʻliq emasligini koʻrsatgan holda berishi mumkin. Komissiya taraflarning yozma eʼtirozlarini majlis bayonnomasiga ilova qilishi kerak.
Mehnat nizolari boʻyicha komissiya majlisining bayonnomasini yuritish komissiya majlisining audio- yoki videoyozuvi orqali elektron shaklda amalga oshirilishi mumkin.
1. Komissiyaning majlisida bayonnoma yuritiladi va koʻrib chiqilgan masala yuzasidan qaror qabul qilinadi. Bayonnoma va qaror komissiya raisi va kotibi tomonidan imzolanadi. Bayonnoma komissiya raisi va kotibi tomonidan imzolanishi uning haqiqiyligini kafolatlaydi.
Bayonnoma komissiya faoliyatining huquqiy ahamiyatga ega hujjati boʻlib, keyinchalik qarorni baholash, zarur hollarda uni qayta koʻrib chiqish yoki sudda tekshirish uchun asosiy manba hisoblanadi.
Shu bois bayonnoma yuritish – protsessual majburiyat boʻlib, u komissiya qarorining huquqiy kuchini taʼminlaydi.
2.1. Sharhlanayotgan normaga muvofiq, mehnat nizolari boʻyicha komissiya majlisida yuritiladigan bayonnoma oddiy rasmiy hujjat emas, balki protsessual hujjat hisoblanadi.
2.2. Mehnat nizolari boʻyicha komissiya majlisining bayonnomasida oʻtkazilayotgan majlis sanasi aks ettiriladi.
Majlis sanasi nizo qay vaqtda koʻrib chiqilgani huquqiy ahamiyatga ega, chunki muddatlar hisob-kitobida va keyinchalik shikoyat qilish jarayonida muhim hisoblanadi;
2.3. Mehnat nizolari boʻyicha komissiya majlisining bayonnomasida komissiya tarkibi aks ettiriladi.
Komissiya tarkibi koʻrsatilishining ahamiyati qarorni kimlar qabul qilganligi va uning haqiqiyligini tasdiqlaydi. Agar tarkibda manfaatdor shaxslar boʻlsa, ular qaror qabul qilishda ishtirok etishlari mumkin emas.
2.4. Mehnat nizolari boʻyicha komissiya majlisining bayonnomasida qanday ariza koʻrilayotganligi koʻrsatilishi kerak.
Ariza mazmunining koʻrsatilishi orqali nizo nimadan kelib chiqqanligi va qaysi talab koʻrib chiqilishi lozimligi aniqlanadi.
2.5. Mehnat nizolari boʻyicha komissiya majlisining bayonnomasida komissiya majlisini olib borish tartibi aks ettiriladi.
Majlisni olib borish tartibi qayd etish nizoni koʻrib chiqish qay tartibda ketganligi, qanday izchillikda dalillar tekshirilganligi bayon etilishi uchun ahamiyatli.
2.6. Mehnat nizolari boʻyicha komissiya majlisining bayonnomasida xodim (uning vakili) hamda ish beruvchining vakili tomonidan keltirilayotgan tushuntirishlar va vajlarning, shuningdek guvohlar koʻrsatuvlarining, mutaxassislar fikrlarining bayoni aks ettiriladi.
Tomonlarning tushuntirishlari va guvohlar koʻrsatuvlari, mutaxassislarning xulosalari, masalan, buxgalter hisoboti, mehnat muhofazasi boʻyicha ekspert fikri kabi xulosalar mazkur qism ishning isbotlash qismi hisoblanadi.
2.7. Mehnat nizolari boʻyicha komissiya majlisining bayonnomasida qarorning mazmuni aks ettiriladi. Chunki komissiyaning yakuniy xulosasi va qabul qilingan qarorning aniq ifodasi qarorda aks ettiriladi.
Bundan tashqari, bayonnomada komissiya yigʻilishida ishtirok etayotgan shaxslar, shu jumladan taraflarning vakillari, guvohlar va mutaxassislarning shaxsiga oid maʼlumotlar hamda komissiya qarori ustidan shikoyat qilish tartibi va muddatlari aks ettirilishi mumkin.
Agar bayonnoma toʻliq yoki toʻgʻri tuzilmasa, komissiya qaroriga ishonch kamayadi va sudda bekor boʻlishiga olib keladi.
3. Mehnat qonunchiligiga muvofiq yakka tartibdagi mehnat nizosida taraflar (xodim va ish beruvchi) hamda manfaatdor ishtirokchilar (guvohlar, vakillar va h.k.) komissiyaning bayonnomasi bilan tanishish huquqiga egalar.
Agar ular mazkur bayonnomadan norozi boʻlsalar, uch ish kuni ichida yozma eʼtiroz berish huquqiga egalar. Bu esa bayonnomada yoʻl qoʻyilgan xatolar, bir tomonning bayonoti notoʻgʻri qayd etilgan yoki maʼlum holatlar toʻliq aks ettirilmagan boʻlsa, ularni toʻgʻirlash imkonini beradi.
Komissiya esa bu eʼtirozlarni bayonnoma ilovasi sifatida qoʻshishi shart. Bu taraflarning fikrini inkor etmaslik va jarayonda shaffoflikni taʼminlash kafolati hisoblanadi.
Qisqa qilib aytganda mehnat qonunchiligidagi mazkur norma taraflarning teng huquqliligi, bayonnoma ishonchli hujjat ekanligi, xatolarni bartaraf qilish mexanizmi yaratilganligini akslantiradi.
4. Bayonnoma yuritishning audio yoki videoyozuv orqali elektron shaklda amalga oshirilishi anʼanaviy yozma qaydlarga nisbatan ishonchli va aniq hujjatlashtirish usuli hisoblanadi. Zero, elektron yozuv bayonnomada inson omili, yaʼni xatolar, notoʻgʻri qayd qilish va tushunmovchiliklarni kamaytiradi.
Xususan, Xalqaro mehnat tashkiloti ham nizolarni hal qilish jarayonida shaffoflik va hisobdorlikni taʼminlash vositasi sifatida zamonaviy axborot texnologiyalaridan foydalanishni tavsiya qiladi.
O'zbekiston Respublikasi Kambag'allikni qisqartirish va bandlik vazirligi