1. Sharhlanayotgan norma mehnat nizolarini koʻrib chiqishdagi muhim protsessual kafolatni belgilaydi. Yaʼni, xodimning komissiyaga yoʻllagan arizasi majburiy tarzda roʻyxatdan oʻtkazilishi shart. Bu holat esa quyidagilarni kafolatlaydi:

ariza qabul qilinganini rasmiy tarzda tasdiqlaydi;

xodimning murojaati yoʻqolib ketishi yoki koʻrib chiqilmay qolishi ehtimolini bartaraf etadi;

komissiya ishining shaffofligini taʼminlaydi.

Komissiyaga murojaat etishdan avval xodim nizoni bartaraf etish yuzasidan ish beruvchi bilan muzokara oʻtkazishi maqsadga muvofiq. Muzokaralarda hal etilmagan nizo yuzasidan ariza keyinchalik komissiyada koʻrib chiqish uchun kiritilishi mumkin.

Xodimning komissiyaga yoʻllagan yozma arizasi tegishli roʻyxatga olish daftarida qayd etiladi. Arizalarni roʻyxatga olish komissiya qarori bilan aʼzolardan biriga (misol uchun kotibga) yuklatilishi lozim. Arizalar komissiya kotibi yoki masʼul shaxs tomonidan maxsus daftarda yoki elektron tizimda roʻyxatga olinadi. Ariza roʻyxatdan oʻtgan paytdan mehnat nizosini koʻrib chiqish jarayoni boshlanadi.

Nizo yuzasidan komissiyaga ariza bilan murojaat etish vaqtida qonunlarda belgilangan muddatlarga rioya etish lozim.

Muddatlarning uzrli sabablarga koʻra oʻtkazib yuborilganligi, mehnat nizolari boʻyicha komissiya tomonidan ularni tiklashga asos boʻladi.

Agar ariza roʻyxatdan oʻtkazilmasa, xodimning mehnat nizolari yuzasidan murojaat qilish huquqi buzilgan hisoblanadi. Bunday holatda xodim sudga yoki yuqori turuvchi organga murojaat qilishi huquqiga ega boʻladi.

2.1. Mazkur norma xodimning mehnat nizolari boʻyicha komissiyaga murojaat qilish tartibini belgilaydi va arizada qaysi maʼlumotlar boʻlishi shartligini aniqlashtirib beradi.

2.2. Ariza erkin shaklda yoziladi va unda:

korxonaning nomi;

ariza muallifi familiyasi, ismi, sharifi, ish va yashash joyi (manzili);

nizo mohiyati, arizachi talabini asoslovchi holatlar, isbotlovchi dalillar;

arizaga ilova qilinayotgan hujjatlar roʻyxati;

ariza sanasi koʻrsatilishi va muallif tomonidan imzolanishi lozim.

Arizada xodim oʻz huquqi buzilganligini qaysi sanada bilgan yoki bilishi kerak boʻlganligini aniq koʻrsatishi shart. Koʻrsatilgan mazkur sana murojaat muddatini boshlanish nuqtasini belgilaydi. Masalan, ishdan boʻshatish buyrugʻi bilan tanishgan kun, maosh toʻlanmagan kun va h.k.

2.3. Xodim arizasida oʻzining vajlarini hamda oʻz huquqlari buzilganligini tasdiqlovchi asosiy dalillarni koʻrsatishi shart. Ushbu dalillar qonun, mehnat shartnomasi, ichki hujjatlar yoki amaliy holatlardan kelib chiqishi mumkin.

Xodim arizasida vajlarini tasdiqlash uchun guvohlarni ham keltirib oʻtishi mumkin. Bunday holatda komissiya ushbu arizani koʻrib chiqish jarayonida har bir dalillarni tekshirishi va guvohlardan koʻrsatmalar olishi mumkin.

2.4. Xodim komissiyadan nimani talab qilayotganini aniq bayon qilishi lozim. Masalan, ish haqini toʻlash, kompensatsiya undirish, intizomiy jazoni bekor qilish va h.k.

2.5. Arizaga asos boʻladigan hujjatlar roʻyxati koʻrsatilib, tegishli hujjatlar ilova qilinishi lozim. Masalan, buyruq nusxasi, hisob-kitob varaqasi, kelishuv shartlari va h.k.