1. Jamoaviy mehnat nizolari taraflari tomonidan yarashtirish komissiyasida kelishuvga erishilmasa, kelishmovchiliklar bayonnomasi tuziladi va keyingi ish kunidan kechiktirmay jamoaviy mehnat nizosi taraflari nizoni mediatsiya tartib-taomillarini qoʻllagan holda hal qilish haqida muzokaralar oʻtkazishlari shart.

Jamoaviy mehnat nizolari boʻyicha mediatsiyani qoʻllash deganda kelib chiqqan mehnat nizosini taraflar oʻzaro maqbul qarorga erishishi uchun ularning ixtiyoriy roziligi asosida mediator koʻmagida hal qilish usuli hisoblanadi.

Mediator bu mediatsiyani amalga oshirish uchun taraflar tomonidan jalb etiladigan shaxs hisoblanadi.

Mediatorning faoliyati professional yoki noprofessional asosda amalga oshirilishi mumkin.

Professional asosdagi mediator faoliyatini Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan tasdiqlanadigan mediatorlarni tayyorlash dasturi boʻyicha maxsus oʻquv kursidan oʻtgan, shuningdek Professional mediatorlar reyestriga kiritilgan shaxs amalga oshirishi mumkin.

Noprofessional asosdagi mediator faoliyatini yigirma besh yoshga toʻlgan va mediator vazifalarini bajarishga rozilik bergan shaxs amalga oshirishi mumkin.

Jamoaviy mehnat nizosi taraflari nizoni mediator ishtirokida hal etishga qarshilik qilsa, mediatsiya tartibida yarashtiruv tartib-taomilini rad etganlik toʻgʻrisida bayonnoma tuziladi.

2. Jamoaviy mehnat nizosi taraflari yuzaga kelgan nizoni mediator ishtirokida hal etishga kelishsalar, mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish toʻgʻrisidagi kelishuv tuziladi va ikki kun ichida taraflarning oʻzaro kelishuvi asosida mediator belgilanadi.

Jamoaviy mehnat nizosi taraflarining jamoaviy mehnat nizosini mediator ishtirokida hal etish (tartibga solish) toʻgʻrisidagi kelishuv yozma shaklda tuziladi hamda jamoaviy mehnat nizosi taraflari uchun majburiy kuchga ega boʻladi. Unda taraflarning huquq va majburiyatlari hamda kelishuv shartlari koʻrsatilib, taraflarning vakolatli vakili tomonidan imzolanadi.

Agar nizoning taraflari lozim topsalar, holat yuzasidan tajribali va bilimli mediatorning ishtirokini taʼminlash maqsadida tegishli davlat organiga mediator nomzodini taklif qilishni soʻrab murojaat qilishlari mumkin.

Mehnat nizolarini hal etish (tartibga solish) boʻyicha tegishli davlat organiga murojaat qilishi mumkin.

MKning 577-moddasiga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi hamda viloyatlar va Toshkent shahar kambagʻallikni qisqartirish va bandlik bosh boshqarmalari jamoaviy mehnat nizolarini tartibga solish boʻyicha davlat organlaridir.

Oʻzbekiston Respublikasining “Mediatsiya toʻgʻrisida”gi Qonuni 93-moddasiga koʻra, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Adliya vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar adliya boshqarmalari tomonidan Mediatorlar reyestri yuritiladi, ushbu reyestr ularning rasmiy veb-saytlarida, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligining rasmiy veb-saytida joylashtiriladi.

Shuningdek, taraflar oʻrtasida mediator nomzodini tanlashda yakdillik vujudga kelmasa, jamoaviy mehnat nizosi mehnat arbitrajida hal etiladi.

Agar taraflar ikki ish kuni mobaynida jamoaviy mehnat nizosining taraflari mediator nomzodi xususida kelishuvga erishmagan boʻlsa, unda ular jamoaviy mehnat nizosini hal etishning keyingi bosqichi boʻlgan mehnat arbitrajida hal etish (tartibga solish) boʻyicha muzokaralarga kirishadi.

HUJJATLARDAN NAMUNALAR

MEDIATSIYA OʻTKAZISH TOʻGʻRISIDAGI SHARTNOMA

Toshkent sh. — 2026 yil «_____» _____

1. Taraflar:

Ushbu shartnoma quyidagi shaxslar oʻrtasida tuzildi:

1.1. Ish beruvchi tomonidan:

“__________” MCHJ, Bosh direktor [F.I.Sh.], keyingi oʻrinlarda "Birinchi Taraf" deb yuritiladi, va

1.2. Xodimlar tomonidan:

“____________” xodimlari nomidan ishonchli vakil sifatida [F.I.Sh.], keyingi oʻrinlarda "Ikkinchi taraf" deb yuritiladi, va

1.3. Mediator sifatida:

Mediatsiya faoliyatini amalga oshirish huquqiga ega boʻlgan shaxs – [F.I.Sh.], mediatorlar reyestrida roʻyxat raqami № ____, keyingi oʻrinlarda "Mediator" deb yuritiladi,

ushbu shartnomani quyidagi mazmunda tuzdilar:_____

2. Shartnomaning predmeti:

2.1. Ushbu shartnoma jamoaviy mehnat nizosini mediator ishtirokida muzokaralar yoʻli bilan hal etish tartibini belgilaydi.

2.2. Nizo quyidagi masala yuzasidan kelib chiqqan:

[masalan: 2026 yil 1 apreldan ish haqini 15% oshirish talabi boʻyicha kelishilmaslik]

3. Mediatsiya shartlari:

3.1. Mediatsiya jarayoni quyidagi manzilda oʻtkaziladi:

[manzil]

3.2. Mediatsiya jarayoni boshlanish sanasi: 2026 yil «» iyun

3.3. Mediatsiya jarayoni yakuniy muddati: 2026 yil «» iyun

3.4. Mediatsiya jarayoni yopiq shaklda oʻtkaziladi. Barcha maʼlumotlar maxfiy hisoblanadi.

3.5. Taraflar oʻz xohishi bilan ishtirok etadilar va mediatorning betarafligiga rozilik bildirishadi.

4. Mediatorning haq toʻlash shartlari:

4.1. Mediator xizmati uchun haq (agar mavjud boʻlsa):

[Miqdori va toʻlov usuli]

5. Tomonlarning majburiyatlari:

5.1. Barcha ishtirokchilar:

Mediatsiya jarayonida qatnashish;

Haqiqatni bayon etish;

Yechim topishga harakat qilish majburiyatini oladilar.

6. Mediatsiya natijalari:

6.1. Agar taraflar kelishuvga erishsalar, yakunda alohida mediatsiya bitimi tuziladi.

6.2. Agar bitim tuzilmasa, taraflar huquqqa muvofiq boshqa choralar koʻrishi mumkin (masalan, sudga murojaat).

7. Yakuniy qoidalar:

7.1. Shartnoma 3 nusxada tuzildi, har bir taraf uchun bittadan.

7.2. Shartnoma taraflar tomonidan imzolangan paytdan boshlab kuchga kiradi.

8. Taraflarning rekvizitlari:

___ _____ ______ ____ _____ _____

3. Jamoaviy mehnat nizolarini mediator ishtirokida hal etish tartibi va taraflarning huquq va majburiyatlari taraflar oʻrtasida tuzilgan kelishuviga koʻra belgilanadi. Mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish toʻgʻrisidagi kelishuv yozma shaklda tuziladi.

Mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish toʻgʻrisidagi kelishuvda:

taraflar haqidagi;

nizo predmeti toʻgʻrisidagi;

mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish tartibi, mediator, taraflar tomonidan kelishilgan majburiyatlar, ularni bajarish shartlari va muddatlari haqidagi;

mediatsiya tartib-taomili amalga oshiriladigan til, joy va sana toʻgʻrisidagi;

mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish bilan bogʻliq xarajatlarda taraflarning ishtirok etish shartlari haqidagi;

mediatsiya tartib-taomili amalga oshiriladigan muddat haqidagi maʼlumotlar boʻlishi kerak.

Jamoaviy mehnat nizosi boʻyicha taraflar mediatsiya kelishuvini ushbu kelishuvda nazarda tutilgan tartibda va muddatlarda bajarishlari shart.

4. Taraflarning kelishuvi asosida tayinlangan mediator jamoaviy mehnat nizosini koʻrib chiqish jarayonida taraflardan ushbu nizoga taalluqli zarur hujjatlar va maʼlumotlarni talab qilishga haqli. Taraflar mediator tomonidan talab qilingan barcha maʼlumotlarni belgilangan muddatda taqdim etishlari lozim.

Shuningdek, mediatorlar mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish chogʻida bir vaqtning oʻzida ham taraflarning barchasi bilan, ham taraflarning har biri bilan alohida-alohida uchrashuvlar oʻtkazishga, ularga nizoni hal etishga doir ogʻzaki va yozma tavsiyalar berishga haqli.

Oʻzbekiston Respublikasining “Mediatsiya toʻgʻrisida”gi Qonuni 13-moddasiga koʻra, mediator:

mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish chogʻida bir vaqtning oʻzida ham taraflarning barchasi bilan, ham taraflarning har biri bilan alohida-alohida uchrashuvlar oʻtkazishga, ularga nizoni hal etishga doir ogʻzaki va yozma tavsiyalar berishga;

mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirishi munosabati bilan sarflagan xarajatlarining oʻrni qoplanishini talab qilishga haqli. — Mediator:

qonunchilik hujjatlari talablariga va Mediatorning kasb etikasi qoidalariga rioya etishi;

oʻz bilimlarini doimiy ravishda takomillashtirib borishi, Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan belgilangan tartibda uch yilda kamida bir marta kasbiy malakasini oshirishi, bundan notarius va advokat maqomiga ega boʻlgan mediatorlar mustasno;

mediatsiya boshlanguniga qadar mediatsiya taraflariga mediatsiyaning maqsadini, shuningdek ularning huquq va majburiyatlarini tushuntirishi;

mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish chogʻida faqat mediatsiya taraflarining roziligi bilan harakat qilishi;

nizo yuzasidan oʻzaro maqbul kelishuvga erishishga taraflarni ishontirishning qonuniy vositalari va usullaridan foydalanishi;

vakolatli davlat organi tomonidan belgilangan tartibda va namunada statistik maʼlumotlarni taqdim etib borishi;

oʻzining mustaqilligi va xolisligiga taʼsir koʻrsatishi mumkin boʻlgan holatlar mavjud boʻlsa yoki yuzaga kelsa, bu haqda taraflarga maʼlum qilishi shart.

Mediator qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ega boʻlishi va uning zimmasida boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

5. Mediatsiya toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq, mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish muddati mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish toʻgʻrisidagi kelishuvda belgilanadi.

Oʻzbekiston Respublikasining “Mediatsiya toʻgʻrisida”gi Qonuni 23-moddasiga koʻra, mediator va taraflar mediatsiya tartib-taomili oʻttiz kundan ortiq boʻlmagan muddatda tugallanishi uchun barcha mumkin boʻlgan choralarni koʻrishi kerak. Ammo mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish muddati taraflarning oʻzaro roziligi bilan oʻttiz kungacha uzaytirilishi mumkin.

Jamoaviy mehnat nizolarida mediatsiya qoʻllashning maxsus (qisqa) muddati belgilangan, yaʼni jamoaviy mehnat nizosini mediator ishtirokida hal etish (tartibga solish) ijtimoiy sheriklikning birlamchi darajasida besh ish kunigacha muddatda, ijtimoiy sheriklikning boshqa darajalarida esa mediator tanlangan kundan eʼtiboran oʻn ish kunigacha boʻlgan muddatda amalga oshiriladi.

Mediator jamoaviy mehnat nizosi yuzasidan taraflar kelishuviga erishgan taqdirda yakuniy qaror qabul qiladi va mazkur qaror yozma shaklda rasmiylashtiriladi.

Mediativ kelishuvda quyidagilar koʻrsatilishi shart:

mediativ kelishuv taraflarining familiyasi, ismi, otasining ismi (nomi), yashash joyi yoki turgan joyi (pochta manzili), shuningdek agar mediativ kelishuv vakil tomonidan tuzilayotgan boʻlsa, vakilning familiyasi, ismi, otasining ismi va yashash joyi;

mediativ kelishuv taraflarining kelishuvni bajarish bilan bogʻliq huquq va majburiyatlari;

mediativ kelishuv taraflari tomonidan kelishilgan majburiyatlarni bajarish shartlari va muddatlari.

Mediativ kelishuv kelishuvning taraflari tomonidan imzolangan va mediator tomonidan tasdiqlangan boʻlishi shart.

Quyidagilarni nazarda tutuvchi mediativ kelishuvni tuzishga yoʻl qoʻyilmaydi:

1) agar uning shartlari qonunchilikka zid boʻlsa;

2) agar uning shartlari mediatsiyada ishtirok etmayotgan uchinchi shaxslarning huquqlari va qonuniy manfaatlariga, jamoat manfaatlariga daxl qilsa yoki daxl qilishi mumkin boʻlsa.

Mediativ kelishuv bajarilmasligining oqibatlari taraflar tomonidan ushbu kelishuvning oʻzida belgilab qoʻyilishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasida ijro etiladigan mediativ kelishuvlar Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga, ushbu Qonunga va boshqa qonunchilik hujjatlariga muvofiq boʻlishi kerak.

Agar nizo yuzasidan taraflar kelishuviga erishilmasa, kelishmovchiliklar bayonnomasi tuziladi.

MILLIY QONUNCHILIK

Oʻzbekiston Respublikasining “Mediatsiya toʻgʻrisida”gi Qonuni 22-moddasiga koʻra, mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish uchun taraflar oʻzaro kelishuvga koʻra bir yoki bir necha mediatorni tanlaydi.

Mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish tartibi, qoida tariqasida, mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish toʻgʻrisidagi kelishuvda belgilanadi.

Mediatsiya tartib-taomili amalga oshirilayotganda mediator oʻzining harakatlari bilan biror-bir tarafni ustun holatga qoʻyishga, xuddi shuningdek taraflardan birining huquqlari va qonuniy manfaatlarini cheklashga haqli emas.