566-modda · VII bo'lim · Xodimlarning mehnat huquqlarini himoya qilish. mehnat nizolarini koʻrib chiqish
Mehnat nizolari boʻyicha komissiyaning qarorini ish beruvchi ushbu qaror ustidan shikoyat qilish uchun nazarda tutilgan oʻn kun oʻtganidan keyin uch kunlik muddatda ijro etishi kerak.
Ish beruvchi ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan muddatda mehnat nizolari boʻyicha komissiyaning qarorini ijro etmagan taqdirda, komissiya tomonidan xodimga ijro varaqasi kuchiga ega boʻlgan guvohnoma (bundan buyon matnda guvohnoma deb yuritiladi) beriladi.
Guvohnomada:
mehnat nizosi boʻyicha qaror chiqargan mehnat nizolari boʻyicha komissiyaning nomi;
qaror qabul qilingan va guvohnoma berilgan sanalar;
xodimning familiyasi, ismi, otasining ismi;
nizoning mohiyati boʻyicha qaror koʻrsatiladi.
Guvohnoma komissiya raisi va kotibining imzolari bilan tasdiqlanadi hamda xodimga imzo qoʻydirib beriladi.
Xodim mehnat nizolari boʻyicha komissiyaning qarori qabul qilingan kundan eʼtiboran bir oy ichida guvohnomani olish uchun komissiyaga murojaat qilishi mumkin.
Agar xodim yoki ish beruvchi yakka tartibdagi mehnat nizosini koʻrib chiqish haqidagi ariza bilan sudga murojaat qilgan boʻlsa, guvohnoma berilmaydi.
Mehnat nizolari boʻyicha komissiya tomonidan berilgan hamda olingan kunidan eʼtiboran uch oydan kechiktirilmagan muddatda taqdim etilgan guvohnoma asosida davlat ijrochisi komissiyaning qarorini “Sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish toʻgʻrisida” gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq majburiy tartibda ijro etadi.
Mehnat nizolari boʻyicha komissiya ushbu moddaning beshinchi va yettinchi qismlarida belgilangan muddatlarni xodim uzrli sabablarga koʻra oʻtkazib yuborgan deb topsa, komissiya bu muddatlarni tiklaydi.
1. Sharhlanayotgan moddada mehnat nizolari komissiyasi tomonidan qabul qilingan qarorlar ijrosini taʼminlovchi tegishli huquqiy mexanizmlar nazarda tutilgan.
Bundan tashqari, “Sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish toʻgʻrisida”gi Qonunning 5-moddasiga muvofiq, mehnat nizolari komissiyalarining qarorlari ijro etilishi lozim boʻlgan hujjatlar toifasiga kiradi.
Mehnat nizolari komissiyasi mehnat nizosini mazmunan koʻrib chiqib, keltirilgan talablarni qanoatlantirish yoki rad etish haqida qaror qabul qiladi. Qaror xodimlarning vakillik organi va ish beruvchi vakillaridan tuzilgan komissiya aʼzolarining ochiq ovoz berishi orqali, koʻpchilikning ovozi bilan qabul qilinadi.
Mehnat nizolari boʻyicha komissiyaning mehnat nizosi yuzasidan chiqargan qarorida quyidagilar aks ettiriladi:
korxona yoki uning tarkibiy boʻlimi nomi, xodimning familiyasi, ism-sharifi, lavozimi yoki kasbi;
komissiyaga murojaat qilingan sana va nizoning mohiyati;
nizoni koʻrib chiqayotgan komissiya aʼzolari va ishda ishtirok etuvchi boshqa shaxslarning familiyasi va ism-sharifi;
qabul qilingan qaror, uning mohiyati va asoslovchi holatlar hamda huquqiy asoslar;
komissiya tomonidan lozim topilgan boshqalar.
Mehnat nizolari komissiyasi tomonidan qabul qilingan qaror majlis raisi va kotib tomonidan imzolanadi hamda komissiyaning muhr bilan tasdiqlanadi.
Komissiyaning imzolanib, muhr bilan tasdiqlangan qarorining nusxasi xodimga uch kun ichida berilishi lozim. Xodim esa qaror nusxasini olganligi haqida tilxat yozib beradi.
Shuningdek, komissiya qarorining nusxasi kasaba uyushmasi yoki xodimlarning boshqa vakillik organlariga ham topshiriladi.
Mehnat nizolari boʻyicha komissiyaning mehnat nizosi yuzasidan chiqargan qarori qonuniy kuchga kirgandan soʻng, yaʼni qaror ustidan shikoyat qilish uchun belgilangan oʻn kunlik muddat oʻtgandan soʻng, majburiy ijro etilishi lozim boʻlgan hujjat sirasiga kiradi.
Agar, ushbu muddat ichida ish beruvchi yoki xodim komissiya qarori ustidan norozi boʻlib, sudga shikoyat qilsa, qarorning qonuniy kuchga kirish muddati toʻxtatiladi.
Ammo ushbu muddatning oʻtkazib yuborilganligi arizani qabul qilishni rad etish uchun asos boʻla olmaydi. Sud bu muddatni uzrli deb topib, uni tiklashi mumkin.
Mazkur nizo sud tomonidan koʻrib, hal etilganidan keyin qonuniy kuchga kirgan sud qarori asosida ijro etilishi mumkin.
2. Agar ish beruvchi mehnat nizolari komissiyasining qarori qonuniy kuchga kirgandan soʻng uch kunlik muddat ichida ixtiyoriy bajarmasa, mazkur muddat oʻtgandan soʻng majburiy tartibda ijro etishga qaratilishi lozim.
Mehnat nizolari boʻyicha komissiyaning qarori kuchga kirgandan soʻng xodimning iltimosiga binoan unga ijro hujjati hisoblangan va majburiy ijro xususiyatini oʻzida ifoda etgan guvohnoma beriladi.
Yaʼni, xodim komissiya qarori qabul qilingandan soʻng, bir oy ichida, ammo ixtiyoriy ijro qilish muddati oʻtgandan soʻng, guvohnoma berish haqidagi ariza bilan komissiyaga murojaat qilishi mumkin.
Agar mazkur muddat uzrli sabablar bilan oʻtkazib yuborilgan boʻlsa, mehnat nizolari boʻyicha komissiya ushbu muddatni tiklab beradi.
Binobarin, “Sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish toʻgʻrisida”gi Qonunning 7-moddasiga asosan, mehnat nizolari komissiyalari oʻz qarorlari asosida beradigan guvohnomalar ijro hujjati hisoblanadi.
3.1. Sharhlanayotgan moddaning uchinchi qismida mehnat nizolari boʻyicha komissiyaning qarorini ijro etmagan taqdirda, komissiya tomonidan xodimga ijro varaqasi kuchiga ega boʻlgan guvohnomada nimalar koʻrsatilishi kerakligi belgilangan.
3.2. Guvohnomada mehnat nizosi boʻyicha qaror chiqargan mehnat nizolari boʻyicha komissiyaning nomi koʻrsatilishi kerak.
Mehnat nizosi boʻyicha qaror chiqargan mehnat nizolari boʻyicha komissiyaning nomi tashkilot nomidan kelib chiqib belgilanishi maqsadga muvofiq.
MISOL
“OLMA” masʼuliyati cheklangan jamiyati mehnat nizolari boʻyicha komissiyasi
3.3. Guvohnomada qaror qabul qilingan va guvohnoma berilgan sanalar koʻrsatiladi. Chunki ushbu sanani guvohnomani ijro etilishi uchun MKda belgilangan muddatlarni boshlanishini belgilab beradi.
3.4. Guvohnomada xodimning familiyasi, ismi, otasining ismi ham koʻrsatilishi kerak. Bu guvohnomani kimning manfaatlarini koʻzlab ijro etilishi uchun hamda uni topshirish uchun kerak.
3.5. Guvohnomada nizoning mohiyati boʻyicha qaror koʻrsatilishi kerak. Nizoning mohiyati koʻrsatilmasa, uni ijro etib boʻlmaydi.
4. Ushbu guvohnoma komissiya raisi va kotib tomonidan imzolanadi va xodimga imzo qoʻydirib topshiriladi.
Zero, imzo hujjatni imzolagan shaxsni identifikatsiyalaydi va uning haqiqiy ekanligini tasdiqlaydi. Hujjatni imzolagan shaxs esa unda nazarda tutilgan huquq, majburiyatlar va masʼuliyatni oʻz zimmasiga oladi.
5. Xodim mehnat nizolari boʻyicha komissiyaning qarori qabul qilingan kundan eʼtiboran bir oy ichida guvohnomani olish uchun komissiyaga murojaat qilishi mumkin.
Ushbu bir oylik muddat eng oxirgi muddat boʻlib, ushbu muddat qaror qabul qilingan kundan boshlanadi, lekin guvohnoma qaror qabul qilingan kuni emas, balki mehnat nizolari boʻyicha komissiyaning qarorini ish beruvchi ushbu qaror ustidan shikoyat qilish uchun nazarda tutilgan oʻn kun hamda uni ijro etish uchun uch kunlik muddatdan keyin beriladi.
Yaʼni agar ish beruvchi oʻz xohishi bilan mehnat nizolari boʻyicha komissiyaning qarorini ijro etmasa, xodimga 13 kundan (kalendar kun) keyin 14 kundan boshlab 30 kungacha guvohnoma beriladi.
6. Agar xodim yoki ish beruvchi mehnat nizolari boʻyicha komissiyaning qaroridan norozi boʻlib, yakka tartibdagi mehnat nizosini koʻrib chiqish haqidagi ariza bilan sudga murojaat qilgan boʻlsa, guvohnoma berilmaydi va sud tomonidan ushbu mehnat nizosi qonunchilikda belgilangan tartibda koʻrib chiqiladi.
Shu sababli mehnat nizolari boʻyicha komissiya qaror qabul qilgandan keyin xodim guvohnoma uchun murojaat qilganda, guvohnoma berishdan oldin ish beruvchi ushbu mehnat nizosi boʻyicha sudga murojaat qilgan yoki yoʻqligini aniqlashi kerak boʻladi.
7. Guvohnoma xodimga berilgan muddatdan boshlab uch oy davomida xodim tegishli tuman majburiy ijro boʻlimlariga majburiy ijro qilish uchun davlat ijrochisiga taqdim etishi kerak.
“Sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish toʻgʻrisida”gi Qonunning 27-moddasida ham mehnat nizolari komissiyalarining guvohnomalari uch oy mobaynida ijroga topshirilishi mumkinligi belgilangan.
Guvohnomani ijroga topshirish muddati u ijroga topshirilgandan soʻng qarzdor tomonidan qisman ijro etilganda uziladi va muddatning oʻtishi yangidan boshlanadi. Muddat uzilgungacha boʻlgan davr boshlangan yangi muddatga qoʻshilmaydi.
8. Ayrim holatlarda xodim tomonidan guvohnomani olish uchun murojaat etish muddati bir oy yoki guvohnomani davlat ijrochisiga taqdim etish muddati uch oyni uzrli sabablarga koʻra oʻtkazib yuborsa, xodim bu haqida mehnat nizolari boʻyicha komissiyaga murojaat etishi va buni komissiya koʻrib chiqishi mumkin.
Komissiya ushbu muddatlarni xodim uzrli sabablarga koʻra oʻtkazib yuborgan deb topsa, komissiya bu muddatlarni tiklashi kerak.