572-modda · VII bo'lim · Xodimlarning mehnat huquqlarini himoya qilish. mehnat nizolarini koʻrib chiqish
Ish beruvchilar xodimlarning oʻzlariga yuborilgan talablarini koʻrib chiqish uchun qabul qilishi shart.
Ish beruvchi qabul qilingan qaror toʻgʻrisida kasaba uyushmasi qoʻmitasiga xodimlarning talablari olingan kundan eʼtiboran uch ish kuni ichida yozma shaklda xabar beradi.
Ish beruvchilarning (ish beruvchilar birlashmalarining) vakillari kasaba uyushmalarining, ular birlashmalarining, agar tegishli darajada kasaba uyushmalari mavjud boʻlmasa, xodimlar boshqa birlashmalarining oʻzlariga yuborilgan talablarini koʻrib chiqishi va qabul qilingan qaror haqida ularga koʻrsatilgan talablar olingan kundan eʼtiboran bir oy ichida xabar berishi shart
1. Sharhlanayotgan moddaga muvofiq xodimlar va ularning vakillari tomonidan mehnat nizolari boʻyicha ish beruvchiga yuborilgan talablar ish beruvchi tomonidan koʻrib chiqish uchun qabul qilishi shart. Qaytarib yuborishga yoki qabul qilmaslik mumkin emas.
Ish beruvchi mazkur talablarni koʻrib chiqayotganda quyidagi printsiplarga amal qilishi lozim:
xodimlarning Konstitutsiya va mehnat qonunchiligida belgilangan mehnat huquqlarini buzmaslik;
qonun oldida xodim bilan ish beruvchi teng ekanligi;
talablarni koʻrib chiqayotganda xodim vakillarining ishtirokini taʼminlash;
ish beruvchining qaroridan norozi boʻlganda yuqori turuvchi organ yoki sudga murojaat qilish huquqini cheklamaslik;
talablarni koʻrib chiqishda faqat qonun va tashkilotning ichki hujjatlarda nazarda tutilgan normalarga tayanish;
talablarni koʻrib chiqish jarayonini oshkoraligini taʼminlash;
talablarni asoslash vositasi sifatida taqdim etilgan dalillarni tekshirishda obʼyektivlikni taʼminlash;
talablar boʻyicha javoblar berish jarayonining tezkorligini taʼminlash.
Ish beruvchi xodimlar tomonidan qoʻyilgan talablar boʻyicha mehnat qonunchiligida belgilangan muddatda yozma ravishda asoslantirilgan javob berishi shart.
2. Ish beruvchi xodimlar tomonidan yuborilgan talab yuzasidan qaror qabul qiladi va mazkur qarorni kasaba uyushmasi qoʻmitasiga xodimlarning talablari olingan kundan eʼtiboran uch ish kuni ichida yozma shaklda yuborishi shart.
Mazkur qarorda xodimlarning talablari qanoatlantirilgan yoki qanoatlantirilmasdan qoldirilganligi aniq bayon qilinishi lozim.
Agar xodimning talablari rad qilinsa, rad qilish asoslari aniq bayon qilinishi lozim.
3. Mehnat qonunchiligiga muvofiq, ish beruvchilar birlashmasi bu oʻz manfaatlarini himoyalash uchun boshqa ish beruvchilar bilan birga jamoat birlashmalari tuzish va bunday birlashmalarga aʼzo boʻlish tushuniladi. Masalan, Oʻzbekiston Respublikasi hududida mazkur tashkilotlardan biri sifatida Oʻzbekiston ish beruvchilar assotsiatsiyasi tuzilgan. Mazkur tashkilotning asosiy vazifasi sifatida ish beruvchilar manfaatlarini himoya qilish va kompaniyalarda qulay biznes-muhitini shakllantirish va iqtisodiy samaradorlikni va ijtimoiy farovonlikni taʼminlash eʼtirof etilgan.
Kasaba uyushmalari yoki xodimlar manfaatini himoya qiluvchi boshqa birlashmalari ish beruvchilar yoki ish beruvchilar birlashmasiga xodimlar manfaatini koʻzlab jamoaviy mehnat nizolari boʻyicha talablar yuborishga haqli. Mazkur talablar ish beruvchi yoki ish beruvchilar birlashmasi vakillari tomonidan bir oy ichida koʻrib chiqilishi lozim va mazkur masala yuzasidan qaror qabul qilinadi. Qaror yozma shaklda qabul qilinib, tegishli tartibda kasaba uyushmalari yoki xodimlar manfaatini himoya qiluvchi boshqa birlashmalarga xabar berilishi lozim.