Har yilgi mehnat taʼtilining davomiyligini ishlab berilgan vaqtga mutanosib ravishda hisoblab chiqarishda uning davomiyligi har yilgi asosiy va qoʻshimcha mehnat taʼtilining toʻliq miqdorini oʻn ikkiga boʻlish hamda toʻliq ishlangan oylar soniga koʻpaytirish yoʻli bilan aniqlanadi. Bunda oʻn besh kalendar kunga teng va undan koʻp boʻlgan ortiqcha kunlar bir oy deb yaxlitlanadi, oʻn besh kalendar kundan kami esa hisobga olinmaydi. Ishlab berilgan vaqtga mutanosib ravishda mehnat taʼtili kunlari umumiy davomiyligini hisoblashda olingan 0,5 ga teng va undan koʻp oʻnliklar bir kun deb yaxlitlanadi, 0,5 dan kami esa hisobdan chiqarib tashlanadi.
Ushbu moddani qoʻllashda quyidagi ikkita jihatga eʼtibor berish kerak.
Birinchisi, moddadagi “ishlab berilgan vaqt” degan tushuncha. “Ishlab berilgan vaqt” deganda nafaqat xodim haqiqatda ishlagan vaqtni (davrni), balki MKning 226-moddasida qayd etilgan har yilgi mehnat taʼtilini olish huquqini beradigan ish stajiga kiritiladigan davrlarni (vaqtni) ham tushunish kerak va shundan kelib chiqqan holda “ishlab berilgan vaqt”ni hisoblab chiqarish kerak.
Ikkinchisi, asosiy va qoʻshimcha mehnat taʼtilining toʻliq miqdorini oʻn ikkiga boʻlishda “qoʻshimcha mehnat taʼtili” tushunchasi.
Qoʻshimcha taʼtillar turli asoslarga koʻra va turli hujjatlarda nazarda tutilgan boʻlishi mumkin. Masalan, bitta tashkilotda yoki tarmoqda koʻp yillik ish staji uchun (MK 220-modda), mehnat sharoiti noqulay ishlarda band boʻlgan xodimlarga (MK 481-modda), noqulay tabiiy-iqlim sharoitlarida ish bajarayotgan xodimlarga (MK 483-modda), shuningdek jamoa kelishuvi, jamoa shartnomasiga yoki mehnat shartnomasiga asosan berilishi mumkin boʻlgan va boshqa qoʻshimcha mehnat taʼtillari.
Asosiy va qoʻshimcha mehnat taʼtilining toʻliq miqdorini oʻn ikkiga boʻlishda zararli va (yoki) xavfli mehnat sharoitlari uchun beriladigan qoʻshimcha mehnat taʼtilini toʻgʻridan-toʻgʻri toʻliq miqdorda asosiy taʼtilga qoʻshib oʻn ikkiga boʻlish, har doim ham toʻgʻri boʻlmasligi mumkin. Chunki zararli va (yoki) xavfli mehnat sharoiti uchun qoʻshimcha taʼtil olish huquqini beradigan ish stajini hisoblashda xodim haqiqatda shunday sharoitda ishlagan vaqti inobatga olinadi (batafsil MK 226-moddasining sharhiga qarang).
Ushbu moddaga binoan, qaysi hollarda har yilgi mehnat taʼtilining davomiyligini ishlab berilgan vaqtga mutanosib ravishda hisoblab chiqariladi? degan oʻrinli savol boʻlishi mumkin. Aytish mumkinki, bu qoida asosan mehnat shartnomasi bekor qilinayotganda qoʻllaniladi. Yaʼni, yoki mehnat shartnomasini bekor qilishda yoki mehnat shartnomasi xodimga har yilgi mehnat taʼtilini berib, taʼtil tugashi bilan mehnat shartnomasini bekor qilishda qoʻllaniladi, sababi agar bunday hollarda taʼtil toʻliq berilsa, xodimning ish beruvchi oldida taʼtil vaqti uchun toʻlangan haq boʻyicha qarzdorligi yuzaga kelishi mumkin.
Boshqa holat, ushbu ish beruvchida birinchi ish yilida ishlayotgan, har yilgi mehnat taʼtili oʻquvchilarning yozgi taʼtili davrida beriladigan taʼlim tashkilotlarining oʻqituvchilar tarkibiga va uslibiyatchilariga, shuningdek oʻrindoshlik asosida ishlovchilarga (taʼtilning necha kuniga haq toʻlashni aniqlash uchun) nisbatan qoʻllaniladi.
Shuningdek, MK 223-moddasini sharhida 224-moddada koʻrsatilgan har yilgi mehnat taʼtili davomiyligini ishlab berilgan vaqtga mutanosib ravishda hisoblab chiqarish formulasiga misollar keltirilgan.
O'zbekiston Respublikasi Kambag'allikni qisqartirish va bandlik vazirligi