Jamoa shartnomasida, boshqa ichki hujjatlarda, mehnat shartnomasida yoki xodim va ish beruvchi oʻrtasidagi kelishuvga koʻra mehnat shartnomasini bekor qilish chogʻida (bundan mehnat shartnomasi xodimning aybli harakatlari (harakatsizligi) uchun bekor qilingan hollar mustasno) foydalanilmagan har yilgi mehnat taʼtillarini keyinchalik mehnatga oid munosabatlarni tugatgan holda xodimning yozma arizasi asosida berish nazarda tutilishi mumkin.
Mehnat shartnomasini uning muddati tugashi munosabati bilan bekor qilish chogʻida keyinchalik mehnat shartnomasini bekor qilgan holdagi taʼtil har yilgi mehnat taʼtilining vaqti ushbu shartnoma muddatining chegarasidan toʻliq yoki qisman chiqib ketganda ham berilishi mumkin.
Ushbu moddaning birinchi va ikkinchi qismlarida nazarda tutilgan hollarda har yilgi mehnat taʼtilining oxirgi kuni mehnat shartnomasi bekor qilinadigan kun deb hisoblanadi.
Xodimning tashabbusiga koʻra keyinchalik mehnat shartnomasini bekor qilgan holda har yilgi mehnat taʼtilini berish chogʻida ushbu xodim mehnat shartnomasini bekor qilish toʻgʻrisidagi arizasini oʻzining mehnat taʼtili boshlanadigan kunga qadar chaqirib olish huquqiga ega.
1. Ushbu moddaning eʼtiborli joyi shundaki:
Birinchidan, mehnat shartnomasini bekor qilish chogʻida foydalanilmagan har yilgi mehnat taʼtilini berish qatʼiy norma emas. Ushbu masala jamoa shartnomasida yoki boshqa ichki hujjatlarda yoxud mehnat shartnomasida tartibga solingan boʻlishi mumkin (bu ham majburiy emas). Agar mehnat shartnomasini bekor qilish chogʻida foydalanilmagan har yilgi mehnat taʼtilini berish masalasi qayd etilgan hujjatlarga kiritilmagan boʻlsa, xodim va ish beruvchi oʻrtasidagi kelishuvga koʻra hal etiladi va bunda xodim foydalanilmagan taʼtilini berishni talab qilish huquqiga ega boʻlmaydi.
Ikkinchidan, moddaning birinchi qismida jamoa shartnomasi tilga olingan, ammo jamoa kelishuvi tilga olinmaganligida. Aytish lozimki, mehnat shartnomasini bekor qilish chogʻida (bundan mehnat shartnomasi xodimning aybli harakatlari (harakatsizligi) uchun bekor qilingan hollar mustasno) foydalanilmagan har yilgi mehnat taʼtillarini keyinchalik mehnatga oid munosabatlarni tugatgan holda xodimning yozma arizasi asosida berish nazarda tutilgan boʻlsa, bu qoida jamoa shartnomasiga kiritilmagan boʻlsa ham jamoa kelishuvining qoidasi amal qiladi, chunki jamoa kelishuvi jamoa shartnomasiga nisbatan yuqoriroq yuridik kuchga ega boʻlgan hujjat hisoblanadi (batafsil MKning 67-moddasiga qarang).
Uchinchida, “xodimning arizasiga asosan” deganda xodimning mehnat shartnomasini bekor qilish toʻgʻrisidagi arizasini emas, balki aynan mehnat shartnomasini bekor qilishda foydalanilmagan mehnat taʼtilini berish toʻgʻrisidagi arizani tushunish lozim.
Toʻrtinchidan, agar jamoa shartnomasida yoki boshqa ichki hujjatlarda (MKning 12-moddasi) mehnat shartnomasini bekor qilish chogʻida foydalanilmagan har yilgi mehnat taʼtillarini keyinchalik mehnatga oid munosabatlarni tugatgan holda xodimning yozma arizasi asosida berish nazarda tutilgan boʻlsa, bu ish beruvchi uchun majburiy norma hisoblanadi. Xodim ariza bilan murojaat qilib, mehnat shartnomasini bekor qilishdan oldin foydalanmagan taʼtilini, shu jumladan qoʻshimcha taʼtil kunlarini, berishni soʻrasa, ish beruvchi xodimning bu talabini qanoatlantirishi shart boʻladi.
Agar bunday qoida jamoa shartnomasida yoki boshqa ichki hujjatlarda mustahkamlab qoʻyilmagan boʻlsa, bu masala ish beruvchi bilan xodimning kelishuvchiga koʻra hal etiladi, yaʼni agar ish beruvchi xodimning shunday iltimosini qanoatlantirishni lozim topsa taʼtil beriladi, lozim topmasa, xodimning arizasini rad etishga haqli boʻladi.
2. Mazkur moddaning ikkinchi qismida yuqorida qayd etilgan tartibda taʼtil berish, hattoki muddatli mehnat shartnomasining muddati tugayotganda ham berilishi mumkinligi qayd etilgan. Bunda foydalanilmagan mehnat taʼtilining berilishi majburiy yoki taraflarning kelishuviga koʻra hal etilishi ham yuqorida bayon etilgan qoidalarga muvofiq hal etiladi.
Ushbu qismning “har yilgi mehnat taʼtilining vaqti shartnoma muddatining chegarasidan toʻliq yoki qisman chiqib ketganda ham” degan qoidasiga eʼtibor qaratilsa, mehnat shartnomasini bekor qilishda foydalanilmagan taʼtil mehnat shartnomasining oxirgi kuni ham berilishi mumkin degan xulosa kelib chiqadi.
Agar jamoa shartnomasida yoki boshqa ichki hujjatlarda yoxud mehnat shartnomasida mehnat shartnomasini bekor qilishda foydalanilmagan mehnat taʼtilini berish belgilab qoʻyilmagan boʻlsa, ammo xodim ish beruvchi bilan kelishgan holda taʼtil berishni va taʼtil tugashi bilan mehnat shartnomasini bekor qilish toʻgʻrisida ariza yozgan boʻlsa, taʼtil boshlanmasdan avval xodim arizasini qaytarib olishni ixtiyor qilsa, ish beruvchi uning talabini rad etishi mumkin emas. Biroq taʼtil berishni rad etishga haqli boʻladi.
3. MKning 170-moddasi ikkinchi qismida xodimning oxirgi ish kuni mehnat shartnomasi bekor qilingan kun hisoblanishi belgilab qoʻyilgan boʻlib, MK 235-moddasining uchinchi qismi buni istisno qiladi, yaʼni ushbu moddaning birinchi va ikkinchi qismlarida nazarda tutilgan hollarda har yilgi mehnat taʼtilining oxirgi kuni mehnat shartnomasi bekor qilinadigan kun deb hisoblanadi.
4. Sharhlanayotgan moddaning toʻrtinchi qismida xodimning tashabbusiga koʻra keyinchalik mehnat shartnomasini bekor qilgan holda har yilgi mehnat taʼtilini berish chogʻida ushbu xodim mehnat shartnomasini bekor qilish toʻgʻrisidagi arizasini oʻzining mehnat taʼtili boshlanadigan kunga qadar chaqirib olish huquqiga ega ekanligi belgilab qoʻyilgan boʻlib, bunday holatda taʼtil boshlangandan keyin xodimda oʻzi bergan arizani chaqirib olish huquqi qolmaydi.