1. Qonun bilan belgilab qoʻyilgan bayram (ishlanmaydigan) kunlarini ish beruvchi ish kuni deb eʼlon qilishga yoki oʻzboshimcha ularni boshqa bir kunga koʻchirishga haqli emas. Bu hol bayram kunlari sanasi va roʻyxatini belgilaydigan ham ayni shu kunlar ishlanmaydigan kunlar boʻlishini nazarda tutadigan ham qonun ekanligi bilan izohlanadi.

Dam olish kunlarida (ichki hujjatda belgilangan shanba, yakshanba yoki ish jadvalida belgilangan dam olish kuni) va ishlanmaydigan bayram kunlarida (MKning 208-moddasi birinchi qismida koʻrsatilgan) ishlash taqiqlanadi. Shu bilan birga aynan ushbu moddaning oʻzida umumiy qoidadan mustasno holatlarini mavjudligi haqida belgilab qoʻygan (MKning 210-moddasiga qarang).

2. Bayram va dam olish kunlari ishga jalb qilish albatta butun jamoani emas ayrim xodimlarni mumkin. Bunday holda xodimning yozma roziligi albatta talab etilishi kerak boʻladi.

Xodimning yozma roziligi ularning ixtiyoriy imzosi bilan dam olish kunlari va bayram kuni ikkitadan ortiq xodimlarni ishga jalb qilish toʻgʻrisidagi ish beruvchining buyrugʻi (farmoyishi)ga ilova sifatida biriktirilgan roʻyxatda bitta yoki ikkita xodim roziligi buyruqning tagida belgilanishi mumkin.

Korxonaning keyinchalik normal ishlashi oldindan kutilmagan qaysi ishlarning shoshilinch bajarilishiga, oʻsha ishlarni bajarish zarur boʻlgan taqdirda qaysi xodimlarni va qachon ishga jalb qilish kerakligi har bir korxonada mustaqil hal etiladigan masala hisoblanadi.

3. Bunday ishlar roʻyxati har bir tashkilot uchun alohida uning ish faoliyati bogʻliqligini eʼtiborga olgan holda jamoa shartnomalarda belgilanishi mumkin.

Maʼlumki, jamoa shartnomasi – bu tashkilotning oʻzida yoki uning tarkibiy boʻlimida tuziladigan ichki hujjat boʻlib, unda ish beruvchining va xodimlarning oʻzaro majburiyatlari belgilanadi. Jamoa shartnomalarida boshqa masalalar qatorida ish vaqti va dam olish vaqtining, taʼtillar davomiyligi belgilanishi nazarda tutilgan. Shu bilan birga kodeksning 68-moddasiga binoan, har qanday masala yuzasidan xodimlarning holatini mazkur xodimlarga tatbiq etiladigan qonunchilikka yoki jamoa kelishuvlariga nisbatan yomonlashtiradigan; mehnat va mashgʻulotlar sohasida kamsitishni taqiqlash haqidagi talablarni buzadigan; majburiy mehnatni taqiqlash toʻgʻrisidagi talablarni buzadigan shartlar haqiqiy emas deb hisoblanadi va bunday shartlarni ish beruvchi tomonidan xodimlardan bajarishni talab etish qonunga xilof. Xuddi shunday, tashkilotda jamoa shartnomasi tuzilmagan hollarda bunday ishlar roʻyxati ish beruvchi tomonidan xodimlarning vakili hisoblanmish kasaba uyushmasi qoʻmitasi bilan kelishilgan holda yakka tartibdagi tadbirkor bilan tuziladigan mehnat shartnomasining mazmunida oldindan kelishib olinadi.

4. Sharhlanayotgan moddaning toʻrtinchi qismiga binoan, ishlab chiqarish-texnika sharoitlari va boshqa sharoitlarga (uzluksiz ishlaydigan tashkilotlar, obʼyektlarni qoʻriqlash, ularning xavfsizligini taʼminlash kabilarga) koʻra ishni toʻxtatib turish mumkin boʻlmagan joylarda, aholiga xizmat koʻrsatish zarurati boʻlgan ishlarda, shuningdek kechiktirib boʻlmaydigan taʼmirlash ishlarida bayram (ishlanmaydigan) kunlari ishlashga yoʻl qoʻyiladi.

Ushbu qoida ishlanmaydigan bayram kunlarida ishlashga umumiy taqiqdan istisnolarni belgilaydi. Qoidaning maqsadi - bayram kunlarida xodimlarning dam olishini taʼminlash bilan birga, muhim xizmatlar va ishlab chiqarish jarayonlarining uzluksizligini saqlash oʻrtasida muvozanatni saqlashdir.

Uzluksiz ishlaydigan tashkilotlarga ishlab chiqarish jarayonini toʻxtatib boʻlmaydigan korxonalar kiradi. Bunga tashkilotlarga elektr stantsiyalari, suv taʼminoti korxonalari, qoʻriqlash boʻlinmalari, aloqa korxonalarni misol qilish mumkin.

Aholiga xizmat koʻrsatish zarurati yuzaga keltiradigan ishlarga aholining hayotiy ehtiyojlarini qondirish bilan bogʻliq ishlarni misol qilish mumkin: shoshilinch tibbiy yordam, favqulodda vaziyatlar xizmati, transport (ayrim hollarda), savdo (ayrim hollarda).

Kechiktirib boʻlmaydigan taʼmirlash ishlariga ishlab chiqarish quvvatlari yoki infratuzilmani tezkorlik bilan taʼmirlashni talab etadigan avariyalarni bartaraf etish, uskunalarni taʼmirlash, yoʻllarni taʼmirlash, yuk ortish-tushirish ishlari kabi ishlarni misol qilish mumkin.

Ishlanmaydigan bayram kunida ishlashga faqatgina zarurat boʻlganda yoʻl qoʻyiladi. Yaʼni, bu ishlarni boshqa kunga koʻchirishning imkoni boʻlmasligi kerak.

Ishlanmaydigan bayram kunida ishlash uchun ish beruvchining yozma buyrugʻi xodimning roziligi talab etiladi, MKning 210-moddasida koʻrsatilgan hollarda xodimning roziligi ham talab etilmaydi.

5. Sharhlanayotgan moddaning beshinchi qismida alohida toifadagi xodimlarni ularni roziligisiz dam olish va bayram kunlarida muntazam ravishda ishga jalb qilinishi, birinchidan, ularning kasb shartlariga bogʻliq boʻlgani, ikkinchidan, alohida tartibda normativ aktlarda oldindan belgilangan boʻlishi kerak.

Roʻyxatga quyidagilar kiradi:

madaniyat muassasalarining ijodiy xodimlari (aktyorlar, rejissyorlar, musiqachilar va boshqalar);

televideniye, radio, internet-OAV xodimlari (jurnalistlar, muharrirlar, operatorlar va h.k.);

professional sportchilar va trenerlar;

asarlarni yaratuvchi, ijro yetuvchi yoki namoyish yetuvchi boshqa shaxslar (shu jumladan rassomlar, koʻrgazma kuratorlari, ovoz rejissyorlari, dekoratorlar va boshqalar).

Kuyidagilar mavjud boʻlgan taqdirda ishga jalb qilish mumkin:

a) kasblar va lavozimlar roʻyxati tasdiqlangan boʻlishi kerak. Bu roʻyxat Vazirlar Mahkamasi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Ijtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha uch tomonlama respublika komissiyasi (davlat, ish beruvchilar va kasaba uyushmalari vakillari kiradigan) bilan kelishilgan holda tasdiqlanadi;

b) korxona jamoa shartnomasida bunday ishlar roʻyxati mavjud boʻlsa, boshqa ichki hujjatlarda (masalan, ichki mehnat tartibi qoidalari, smenalik jadvali);

v) mehnat shartnomasida belgilangan boʻlsa - bu vaqtinchalik ishlovchilar va shtatdan tashqari ijodiy mutaxassislar uchun ayniqsa muhim.

6. Har qanday holda ham ishlanmaydigan bayram kunlaridagi ish uchun MKning 263-moddasiga muvofiq, kamida ikki hissa miqdorida haq toʻlanadi (ushbu modda sharhiga qarang).