1. Ushbu moddaning birinchi qismida aynan “mehnat taʼtillari” nazarda tutilgan boʻlib, uni ijtimoiy taʼtillar yoki ish haqi qisman saqlanadigan taʼtillar, shuningdek ish haqi saqlanmaydigan taʼtillar bilan aralashtirib yuborish kerak emas. Zero, ijtimoiy taʼtillarni, ish haqi qisman saqlanadigan, shuningdek ish haqi saqlanmaydigan taʼtillarni berish tartibi bundan farq qiladi (batafsil MKning 236 – 242-moddalari sharhiga qarang).

Demak, mehnat taʼtillari kalendar kunida hisoblab chiqariladi.

2023 yil 30 aprelga qadar amal qilgan MKda mehnat taʼtillari ish kunida hisoblab chiqarilishi belgilanganligi amaliyotda ayrim muammoli masalani keltirib chiqargan edi. Xususan, smenali ishdagilar yoki vaxta usulida ishlovchilarning smenadan (vaxtadan) tashqari dam olish kunlari mehnat taʼtiliga qoʻshiladimi yoki yoʻqmi degan masala turlicha talqin qilingan boʻlsa, amaldagi MK bunday bahsga barham berdi desak boʻladi.

Endi barcha xodimlarning, shu jumladan smenali ishdagilarning, shuningdek vaxta usulida ishlovchilarning ham mehnat taʼtillari bir xil, kalendar kunida, hisoblab chiqariladi.

2. Ushbu moddaning ikkinchi qismiga binoan, mehnat taʼtillarini hisoblab chiqarishda faqat ishlanmaydigan bayram kunlari hisobga olinmaydi (amaliyotda baʼzilar buni “ishlanmaydigan bayram kunidan sakrab oʻtish” deb yuritishadi). MKning 208-moddasida qayd etilgan ishlanmaydigan bayram kunlari mehnat taʼtillarini hisoblab chiqarishda hisobga olinmaydigan bayram kunlaridir.

Boshqa dam olish kunlari, shu jumladan qonunchilik bilan beriladigan qoʻshimcha dam olish kunlari ham mehnat taʼtili kunlariga qoʻshib hisoblanadi.

3. Har yilgi asosiy va qoʻshimcha mehnat taʼtillarining davomiyligini olti kunlik ish haftasi hisobidan hisoblab chiqarish tartibini jamoa kelishuvida, jamoa shartnomasida, mehnat shartnomasida, shuningdek boshqa ichki hujjatlarda joriy qilishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Biroq mazkur moddaning uchinchi qismida ayrim toifadagi xodimlarga beriladigan har yilgi asosiy va qoʻshimcha mehnat taʼtillarining davomiyligi olti kunlik ish haftasi hisobidan kalendar boʻyicha ish kunlarida hisoblab chiqarilishi qayd etilgan.

Ushbu qoida aynan qonunchilikda nazarda tutilgan hollardagina qoʻllanilishiga eʼtibor qaratish lozim.

Masalan, Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputatining va Senati aʼzosining maqomi toʻgʻrisida”gi Qonuni 16-moddasida deputatga va senatorga, agar qonunchilikda bundanda koʻproq muddatli taʼtil nazarda tutilmagan boʻlsa, oʻttiz olti ish kunidan iborat haq toʻlanadigan har yilgi mehnat taʼtili berilishi belgilab qoʻyilgan.

Yoki, Oʻzbekiston Respublikasining “Ilm-fan va ilmiy faoliyat toʻgʻrisida”gi Qonuning 15-moddasi ikkinchi qismiga binoan, davlat ilmiy tashkilotlarida ilmiy faoliyat yurituvchi shaxslarga qirq sakkiz ish kunidan iborat yillik haq toʻlanadigan mehnat taʼtili beriladi.

Bunda mehnat taʼtilini berishda ishlanmaydigan bayram kunlaridan tashqari, dam olish kunlari ham taʼtil kuniga qoʻshilmaydi.

XALQARO STANDARTLAR

Oʻzbekiston Respublikasi tomonidan ratifikatsiya qilingan Xalqaro mehnat tashkilotining Haq toʻlanadigan yillik taʼtillar toʻgʻrisidagi 52- Konventsiyasining 2-moddasi 3-bandini “a” kichik bandida hamda Haq toʻlanadigan yillik taʼtillar toʻgʻrisidagi 132-son Konventsiyasining 6-moddasida (1970 yilda qayta koʻrib chiqilgan) rasmiy va anʼanaviy bayramlar mehnat taʼtiliga kiritilmasligi belgilangan.

Bundan farqli oʻlaroq milliy qonunchiligimiz faqat rasmiy bayram kunlarini mehnat taʼtili davriga kiritilmasligini belgilaydi.

Xalqaro standartga milliy qonunchilikni toʻla moslash uchun anʼanaviy bayramlarni, yaʼni kasb bayramlarini shu kasb egalariga mehnat taʼtili berilishida taʼtil kunlariga qoʻshmaslik toʻgʻrisida qonunga oʻzgartirish kiritish maqsadga muvofiq boʻladi.