1. Sharhlanayotgan ushbu modda xodimning mehnat faoliyatiga doir shaxsiy va ishchi hujjatlarini olish huquqini mustahkamlab, mehnat munosabatlarida ish beruvchining majburiyatlaridan birini belgilaydi.

Mazkur moddaga koʻra, ish beruvchi xodimning yozma arizasi asosida ariza berilgan kundan boshlab uch ish kuni mobaynida u talab qilgan ish bilan bogʻliq hujjatlarni va ularning nusxalarini taqdim etishi shart. Bu hujjatlarga quyidagilar kiradi:

ishga qabul qilish toʻgʻrisidagi buyruqlar nusxasi;

boshqa lavozimga oʻtkazish haqidagi buyruqlar nusxasi;

mehnat daftarchasidan yoki elektron mehnat daftarchasidan koʻchirma;

ish haqi toʻgʻrisidagi maʼlumotnoma (maosh miqdori, hisoblangan va toʻlangan soliqlar, yigʻimlar);

mazkur ish beruvchida ishlash davrini tasdiqlovchi maʼlumotnomalar.

Bu hujjatlar xodim uchun nafaqat mehnat faoliyatini tasdiqlovchi manba, balki pensiya tayinlash, ipoteka kredit olish, yangi ishga joylashish, ijtimoiy kafolatlardan foydalanish, sud yoki boshqa organlar oldida oʻz huquqlarini himoya qilish kabi bir qator muhim holatlarda zarur boʻladi.

Mazkur qoida xodimning shaxsiy maʼlumotlarga va ularning huquqiy harakatiga doir hujjatlarga nisbatan boʻlgan huquqini roʻyobga chiqaradi. Bu huquq MKdagi umumiy tamoyillar - aniqlik, ochiqlik, shaffoflik, huquqiy kafolatlar va samarali himoya tamoyillari asosida mustahkamlangan. Shu bilan birga, ish beruvchining ushbu majburiyati mehnat shartnomasiga qoʻshimcha shart sifatida kiritilishini talab etmaydi - u qonun normasi bilan toʻgʻridan-toʻgʻri belgilangan.

Bundan tashqari, ish beruvchi xodimning yozma iltimosnomasiga binoan ish bilan bogʻliq boʻlmagan hujjatlarni ham berishga majbur. Masalan, MKning 434-moddasiga muvofiq tashqi oʻrindoshlik boʻyicha ishlayotgan xodimga asosiy ish joyidan Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi tomonidan tasdiqlangan shakl boʻyicha maʼlumotnoma berilishi lozim.

Ushbu modda mehnat munosabatlarining shaffofligini taʼminlash, xodimning ijtimoiy-huquqiy kafolatlarini amalga oshirish va mehnat huquqlari ustuvorligini taʼminlashda muhim huquqiy vosita sifatida xizmat qiladi.

2. Mazkur moddaning ushbu qismi, avvalo, mehnat shartnomasi bekor qilinganda ish beruvchi tomonidan amalga oshirilishi shart boʻlgan bir necha muhim yuridik harakatlarni belgilaydi. Ushbu harakatlar: mehnat daftarchasini (yoki elektron koʻchirmani) berish; mehnat shartnomasini bekor qilish toʻgʻrisidagi buyruqning rasmiy koʻchirmasini taqdim etishdan iborat.

Bu harakatlar, qonunga muvofiq, MKning 171-moddasida koʻrsatilgan muddatlar va tartibda amalga oshirilishi shart (ushbu modda sharhiga qarang).

MKning 171-moddasida ish beruvchi tomonidan mehnat shartnomasi bekor qilingan kun - xodim uchun oxirgi ish kuni sifatida qabul qilinishi belgilangan. Xodimga ushbu kunning oʻzida yoki undan kechiktirilmasdan ish haqi toʻliq hisoblanib berilishi, barcha hisob-kitoblar toʻliq amalga oshirilishi, mehnat daftarchasi (yoki elektron koʻchirma) topshirilishi shart. Shuningdek, 171-moddada mehnat shartnomasi bekor qilinganligi haqidagi buyruqning nusxasi xodimning talabiga binoan berish nazarda tutilgan.

Ushbu moddaning mazkur qismida ishdan boʻshatish paytida ish beruvchi tomonidan amalga oshirilishi zarur boʻlgan qonun bilan belgilangan majburiy tartibda amalga oshirilishi lozim boʻlgan harakatlar qayd etilgan boʻlib, 171-modda bu harakatlarning tartibi va muddatlarini aniqlashtirib beradi.

3. Mazkur moddada belgilangan qoidalar orasida ish bilan bogʻliq hujjatlarning nusxalari qanday tartibda rasmiylashtirilishi va ularni berishda xodim uchun moliyaviy majburiyat mavjud emasligi haqidagi talablar alohida huquqiy ahamiyatga egadir. Ushbu norma mehnat munosabatlarida huquqiy aniqlik, hujjatlar haqiqiyligi va xodim manfaatlarining himoyasini taʼminlashga qaratilgan.

Xodimga taqdim etiladigan har qanday mehnatga oid hujjatning nusxasi quyidagi talablarga javob berishi shart:

tashkilot rahbari yoki boshqa vakolatli shaxsning imzosi bilan tasdiqlangan boʻlishi lozim. Bu ish beruvchi tomonidan hujjatning mazmuni va haqiqiyligiga rasmiy kafolatdir. Imzo hujjatga yuridik kuch beradi va uni rasmiy yuridik dalil sifatida eʼtirof etish imkonini yaratadi;

muhr bilan tasdiqlash, agar tashkilotda muhrdan foydalanish amaliyoti saqlangan boʻlsa. Muhr bugungi kunda yuridik kuchni belgilaydigan yagona vosita boʻlmasa-da, koʻpgina davlat organlari, tijorat tashkilotlari va ayniqsa xorijiy muassasalar hujjatlarda muhrning mavjudligini hali ham talab qilishmoqda;

nusxalarni bepul berish - xodimdan hech qanday davlat boji, xizmat haqi yoki ariza uchun yigʻim talab qilinmasligi kerak;

Elektron hujjatlar bilan ishlash tizimida (YAMMT) rasmiy hujjatning elektron shakli ham yuridik kuchga ega. Ammo elektron nusxa ham qonun talablariga javob berishi lozim: elektron raqamli imzo (ERI) bilan tasdiqlangan boʻlishi, elektron muhr (zaruratga koʻra), maxsus davlat axborot tizimidan yuklab olinganini tasdiqlovchi belgi.

Elektron hujjatlar ham xodimga bepul taqdim etilishi shart. Buning uchun axborot tizimlari orqali shaxsiy kabinetlar, SMS/E-mail orqali yuborish xizmatlari keng joriy etilishi lozim.

MILLIY QONUNCHILIK

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019 yil 5 dekabrdagi 971-son qarori.