1. Bu qoidaning mohiyati shundaki, xodimning yangi vazifani bajarishga qachon kirishishi aniq vaqt bilan belgilanishi shart. Bu mehnat munosabatlarida aniqlik va tartiblilikni taʼminlovchi majburiy talabdir.

Agar xodimni (uning roziligi bilan yoki qonun asosida roziligisiz) boshqa ishga oʻtkazish toʻgʻrisida qaror qabul qilinsa, bu haqdagi hujjatda quyidagilar aniq koʻrsatilishi shart:

Xodim yangi ishga kirishishi kerak boʻlgan aniq kalendar sana (kun, oy, yil) belgilanishi shart.

Bu sana xodimni boshqa ishga oʻtkazish toʻgʻrisidagi buyruqda yoki mehnat shartnomasiga kiritilgan qoʻshimcha kelishuvda koʻrsatilishi kerak.

Ishga kirishish sanasini aniq belgilash ham xodim, ham ish beruvchi uchun bir necha muhim huquqiy va tashkiliy ahamiyatga ega.

Bu koʻrsatilgan sanadan boshlab ish beruvchi xodimdan yangi mehnat vazifalarini bajarishni talab qilishga va unga yangi ish haqi (agar oʻzgargan boʻlsa) toʻlashni boshlashga haqli.

Xodim oʻz majburiyatlarining qachon oʻzgarishini aniq biladi. Bu sanaga qadar u eski ish joyida ishlashda davom etish va avvalgi ish haqini olish huquqini saqlab qoladi.

Agar yangi ishda ish haqi oʻzgargan boʻlsa, xodimga yangi tarif stavkasi yoki lavozim maoshi aynan shu belgilangan sanadan boshlab hisoblanadi.

Xodim buyruq bilan imzo qoʻyib tanishtiriladi, bu uning belgilangan sanadan boshlab yangi vazifalarni bajarishga kirishish majburiyatini tasdiqlaydi.

2. Xodimni boshqa ishga oʻtkazish — bu xodim aynan oʻsha ish beruvchida ishni davom ettirganda uning mehnat funktsiyalarini (mutaxassisligi, malakasi, lavozimi) oʻzgartirishdir. Oʻtkazish muddatiga qarab u doimiy va vaqtincha turlarga boʻlinadi.

Doimiy boshqa ishga oʻtkazish xodimning mehnat funktsiyalarini muddati cheklanmagan holda yoki uzoq muddatga oʻzgartirishni anglatadi. Bunda xodimning yangi ishdagi mehnat shartlari asosiy mehnat shartnomasining ajralmas qismiga aylanadi.

Buning asosiy jihati sifatida xodimning roziligi hisoblanadi. Qoida tariqasida, xodimni doimiy boshqa ishga oʻtkazishga faqat xodimning yozma roziligi bilan yoʻl qoʻyiladi.

Doimiy oʻtkazish xodim va ish beruvchi oʻrtasida tuziladigan mehnat shartnomasiga kiritilgan oʻzgartishlar (qoʻshimcha kelishuv) asosida rasmiylashtiriladi. Soʻngra ushbu oʻzgartirishga asosan ish beruvchining buyrugʻi chiqariladi.

Qoʻshimcha kelishuv tuzilgani sababli oʻtkazilayotgan lavozim, mutaxassislik va boshqa yangi mehnat shartlari (masalan, ish haqi) mehnat shartnomasining ajralmas qismiga aylanadi.

Vaqtincha boshqa ishga oʻtkazish xodimning mehnat funktsiyalarini maʼlum bir muddatga yoki maʼlum bir voqea (hodisa) yuz bergunga qadar oʻzgartirishni anglatadi.

3. Vaqtincha boshqa ishga oʻtkazishda albatta uning aniq muddati koʻrsatilishi shart.

Agar muddat belgilanmasa yoki belgilangan muddat tugaganidan soʻng ish beruvchi avvalgi ishni bermasa, quyidagi oqibatlar yuzaga kelishi mumkin:

boshqa doimiy ishga oʻtkazishga aylanishi mumkin, yaʼni agar xodimga vaqtinchalik oʻtkazish muddati tugagandan keyin avvalgi ishi berilmasa va xodim yangi ishda ishlashni davom ettiraversa, vaqtinchalik xususiyat haqidagi kelishuv sharti oʻz kuchini yoʻqotadi va oʻtkazish doimiy deb hisoblanadi. Bu holda ish beruvchi mehnat shartnomasiga tegishli oʻzgartirishlar kiritishi shart;

muddatning noaniqligi yoki belgilangan muddat tugagach avvalgi ishga qaytarmaslik mehnat nizolari kelib chiqishiga sabab boʻlishi mumkin. Xodim oʻz huquqlarini himoya qilish uchun tegishli organlarga murojaat qilishga haqli.

Vaqtincha boshqa ishga oʻtkazish har qanday holatda ham buyruq bilan rasmiylashtiriladi. Buyruqda:

oʻtkazishning sababi (masalan, xodimning sogʻligʻi, ishlab chiqarish zaruriyati, yoki boshqa xodimning yoʻqligi);

xodim oʻtkazilayotgan yangi lavozim (ish);

oʻtkazishning aniq muddati;

yangi lavozimdagi ish haqi koʻrsatilishi shart.

4.1. Ushbu qoida vaqtincha boshqa ishga oʻtkazish muddatini belgilash boʻyicha belgilangan aniq usullardir. Bu usullar ish beruvchiga ham xodimga ham huquqiy aniqlikni taʼminlashga xizmat qiladi.

Quyida har bir usulning batafsil sharhi va misollari keltirilgan.

4.2. Umumiy davomiylikni koʻrsatish.

Bu eng sodda usul boʻlib, oʻtkazishning umumiy davomiyligi kunlar, oylar yoki yillar bilan belgilanadi.

Bunda vaqtincha boshqa ishga oʻtkazish buyrugʻida aniq boshlanish sanasi koʻrsatiladi, ammo tugash sanasi oʻrniga oʻtkazishning qancha muddat davom etishi yoziladi. Xodim oʻtkazish boshlangan sanadan boshlab, koʻrsatilgan muddat oʻtgach, avtomatik ravishda avvalgi ishiga qaytishi kerak.

MISOL

Kunlar bilan: “Ishlab chiqarish zaruriyati tufayli xodim 2025 yil 10 oktyabrdan boshlab 30 kalendar kun muddatga omborchi lavozimiga vaqtincha oʻtkazilsin”;

oylar bilan: “Xodim 2025 yil 1 noyabrdan boshlab 6 oy muddatga muhandis-texnolog vazifasini bajaruvchi lavozimiga vaqtincha oʻtkazilsin”.

4.3. Aniq kalendar sanalarini koʻrsatish.

Bu usul oʻtkazishning boshlanish va tugash nuqtalarini murosasiz aniqlik bilan belgilaydi.

Bunda ish beruvchining buyrugʻida ham xodimning roziligida ham oʻtkazilayotgan yangi ishning boshlanadigan kalendar sanasi va tugatiladigan kalendar sanasi aniq koʻrsatilishi shart. Bu xodim uchun eng kafolatli usul hisoblanadi, chunki u qachon avvalgi ishiga qaytishini aniq biladi.

Bu usul koʻpincha qisqa muddatli loyihalar yoki aniq rejalashtirilgan ishlar uchun qoʻllaniladi.

MISOL

Aniq sanalar: “Xodim 2026 yil 1 yanvardan boshlab 2026 yil 31 martga qadar hisobchi lavozimiga vaqtincha oʻtkazilsin”.

4.4. Hodisaning yuz berishini aniqlash.

Bu usul vaqtincha boshqa ishga oʻtkazishning tugash muddatini maʼlum bir voqea yoki holat yuz berishiga bogʻlaydi.

Baʼzida vaqtincha boshqa ishga oʻtkazish zarurati aniq vaqt bilan cheklanishi mumkin emas, balki boshqa bir holat tufayli kelib chiqadi. Bunday hollarda, oʻtkazishning tugash sanasi oʻrniga uning tugashiga sabab boʻladigan hodisa aniq koʻrsatiladi. Eng keng tarqalgan holat — vaqtincha yoʻq boʻlgan xodimning ishga qaytishi.

MISOL

Vaqtincha yoʻq xodim: “Bola parvarishi taʼtilidagi S.Suyunova bola parvarishi taʼtili tugab, ishga chiqqunga qadar M.Asadova bosh hisobchi lavozimiga vaqtincha oʻtkazilsin” (tugash sanasi nomaʼlum, ammo shart aniq).

Ishlab chiqarish hodisasi: “Bekor turib qolishni bartaraf etish maqsadida A.Anvarov tsexdagi avariya oqibatlari toʻliq bartaraf etilgunga qadar yordamchi ishchi lavozimiga vaqtincha oʻtkazilsin” (tugash sanasi bartaraf etish dalolatnomasi bilan belgilanadi).

5. Ushbu qoidaning asosiy mohiyati shundaki, vaqtinchalik boshqa ishga oʻtkazish xodimning asosiy mehnat shartnomasini bekor qilmaydi yoki uning shartlarini doimiy ravishda oʻzgartirmaydi. Xodimning asosiy, shartlashilgan ishi uning huquqiy maqomining asosi boʻlib qoladi.

Shu sababli vaqtinchalik boshqa ishga oʻtkazish uchun belgilangan muddat tugashi bilan ish beruvchi xodimga mehnat shartnomasida koʻrsatilgan avvalgi lavozimni va mehnat shartlarini tiklashga majbur.

Xodim vaqtinchalik boshqa ishga oʻtishga rozilik berar ekan, u belgilangan muddat tugagach, oʻz lavozimini yoʻqotmasligiga toʻliq ishona oladi. Bu qoida xodimning oʻz lavozimini (va uning maqomini) saqlab qolish huquqini himoya qiladi.

Vaqtincha boshqa ishga oʻtkazish paytida xodimning mehnat shartnomasiga hech qanday oʻzgartirish kiritilmaydi. Muddat tugagach, oʻtkazish toʻgʻrisidagi buyruq oʻz kuchini yoʻqotadi va tomonlar avvalgi mehnat munosabatlariga avtomatik ravishda qaytadilar.

Ish beruvchi nafaqat lavozimni, balki mehnat shartnomasida shart qilib koʻrsatilgan barcha shart-sharoitlarni (masalan, avvalgi ish haqi, ish joyi, ish rejimi va boshqalar) tiklashi shart.

Ushbu qoida ishchi-xodimlar manfaatini himoya qiluvchi asosiy tamoyillardan biri boʻlib, vaqtinchalik choralar doimiy huquqiy oʻzgarishlarga olib kelmasligini taʼminlaydi.