Sharhlanayotgan ushbu modda davlat tashkilotlarida manfaatlar toʻqnashuvining oldini olishga, boshqaruvda shaffoflik va xolislikni taʼminlashga qaratilgan muhim huquqiy kafolat hisoblanadi.

Mazkur normaga koʻra, davlat tashkilotida oʻzaro yaqin qarindoshlar va quda-andalar birgalikda faoliyat yuritishi, agar ulardan biri ikkinchisiga bevosita boʻysunsa yoki uning nazorati ostida boʻlsa, taqiqlanadi.

Bu cheklov korruptsiyaviy xatarlarni kamaytirish va davlat organlarida xizmat munosabatlarini xizmat manfaatlaridan boshqa har qanday shaxsiy munosabatlardan xoli holda tashkil etishga yoʻnaltirilgan. Mazkur modda nafaqat mehnat huquqini, balki davlat xizmatiga doir va korruptsiyaga qarshi kurashish sohasidagi qonunchilikni ham qoʻllab-quvvatlaydi.

Ushbu normada yaqin qarindoshlar tushunchasi keng maʼnoda berilgan boʻlib, oila aʼzolari bilan cheklanmay, qudalar va er-xotinning qarindoshlarini ham oʻz ichiga oladi. Bu ayniqsa milliy anʼanalarda keng tarqalgan qudalar orqali yaqinlik munosabatlarini inobatga olgan holda ishlab chiqilgan yechimdir.

Oʻzaro yaqin qarindosh deganda ota-ona, aka-ukalar, opa-singillar, oʻgʻillar, qizlar, xodim erkak boʻlsa xotini, ayol boʻlsa eri nazarda tutilmoqda.

Quda tomondan qarindosh boʻlgan shaxslar deganda xodim erkak boʻlsa, xotinning ota-onasi, aka-ukalari, opa-singillari va farzandlari (oʻgay) agar xodim ayol boʻlsa, erining ota-onasi, aka-ukalari, opa-singillari va farzandlari (oʻgay) nazarda tutilmoqda.

Ushbu cheklov nafaqat qarindoshlik bilan bogʻliq yana ulardan birining ikkinchisiga bevosita boʻysunishiga yoki uning nazorati ostida boʻlishiga bogʻliq boʻlsa, qoʻllaniladi.

Birining ikkinchisiga bevosita boʻysunishi deganda qonunchilik hujjatlari yoki ichki hujjatlarga asosan xodimni boshqa xodimning topshiriqlarini bajarish va bajargan ishlari boʻyicha hisobot berish majburiyati borligi tushuniladi. Bu munosabat asosan rahbarlik lavozimi bilan oddiy toifadagi xodimlar oʻrtasida boʻladi. Ayrim hollarda rahbar (boshliq) boʻlmasa ham, ichki hujjatlar bilan boʻysunishi belgilab qoʻyilgan boʻlsa, bu boʻysunuvchi lavozimlar hisoblanadi.

Biri ikkinchisining nazorati ostida boʻlishi deganda xodimni bajargan ishlarini yoki mehnat intizomga rioya etilishini nazorat qiluvchi boshqa lavozim tushuniladi. Ayrim lavozimlar ham boʻysunuvchi ham nazorat qiluvchi boʻladi, masalan rahbarlik lavozimlar. Ayrim lavozimlar esa faqat nazorat qiluvchi boʻladi, masalan, kadrlar boʻlimi yoki ichki audit boʻlimi xodimlari boʻlishi mumkin.

Ushbu moddada qayd etilganidek, ayrim holatlarda istisnolarga yoʻl qoʻyilishi mumkin. Bu vakolat Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga berilgan.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining «Oʻzbekiston Respublikasining Mehnat kodeksiga oid normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash toʻgʻrisida”gi 758-sonli qarorlari bilan “Qarindoshlarning birga ishlashlarini cheklash toʻgʻrisidagi qoidalardan istisnolarga yoʻl qoʻyilishi mumkin boʻlgan davlat tashkilotlari xodimlarining” Roʻyxati tasdiqlangan.