Sharhlanayotgan ushbu moddaga koʻra, mehnat shartnomasining muddatini belgilash mexanizmi mehnat munosabatlarida aniqlik, barqarorlik va huquqiy kafolatlarni taʼminlovchi muhim institutsional vositadir. Ushbu moddada aynan shu maqsadda muddatli mehnat shartnomalarining amal qilish muddatini aniqlash usullari belgilangan boʻlib, mazkur modda mehnat shartnomasini aniq davrga bogʻlab tuzish imkoniyatini nazarda tutadi. Bu holat nomuayyan muddatga tuziladigan shartnomalardan farqli ravishda, belgilangan muddat davomida mehnat munosabatlari amal qilishini va belgilangan muddat tugaganda ularning qonunchilik asosida avtomatik ravishda tugashini koʻzda tutadi.

Mazkur moddaga muvofiq, muddatli mehnat shartnomasida muddatni koʻrsatishning asosiy usuli - bu umumiy davomiylikni kunlarda, oylarda yoki yillarda aniq koʻrsatish hisoblanadi. Bu mexanizm qonunchilikdagi aniqlik va shaffoflik talablariga javob berib, taraflar oʻrtasidagi kelishuvga asoslanadi. Mazkur holda shartnoma muddati muayyan kalendar muddatlari asosida belgilangan boʻladi. Masalan, 20 kun, 3 oy, 6 oy, 1, 2 yoki 3 yil, shuningdek muddatli mehnat shartnomasining muddati uch yildan oshmasligi kerak.

Shu oʻrinda aytish joizki, mazkur moddada nazarda tutilgan muddat koʻrsatish usuli mehnat huquqiy munosabatlari ishtirokchilari uchun bir qancha huquqiy imkoniyatlar va ayni paytda majburiyatlar yuklaydi. Muddat aniq koʻrsatilganligi sababli ish beruvchi va xodim mehnat shartnomasining tugash sanasini oldindan bilib, tegishli tayyorgarlik koʻrish imkoniga ega boʻladi.

Ushbu moddada nazarda tutilgan mehnat shartnomasining muddatini aniqlash usuli - mehnat munosabatlarini huquqiy jihatdan mustahkamlash, bahslarning oldini olish, ijtimoiy barqarorlikni taʼminlash va xalqaro standartlarga mos keluvchi davlatning ijtimoiy davlat sifatidagi faoliyatining muhim qismi hisoblanadi.

MISOL

Yakka tartibdagi tadbirkor (ish beruvchi) 6 oylik taʼmirlash ishlarini amalga oshirish maqsadida quruvchi bilan 2025 yil 1 avgustdan 2026 yil 1 fevralgacha muddatli mehnat shartnomasi tuzdi. Bu holda shartnoma 6 oylik aniq davrni qamrab oladi va uning muddati “oylarda” ifodalangan.

Mehnat shartnomasida ish boshlash va ishdan ketishning kalendar sanalarini aniq koʻrsatish orqali taraflar oʻrtasidagi kelishuvning aniqlik darajasi yuqori boʻladi. Bu holatda shartnoma amal qilishining boshlanish va tugash muddati ikki sana orqali mustahkamlanadi. Ushbu mexanizm mehnat shartnomasini himoyalangan, yuridik jihatdan aniq va nizosiz hujjat sifatida shakllantiradi. Mazkur usul bilan shartnoma tuzilganda, uning amal qilish davrida mobaynida barcha huquqlar va majburiyatlar, yaʼni shu muddat ichida amal qiladi.

Mazkur usul ish beruvchi va xodim uchun ham qulaylik yaratadi. Masalan, mavsumiy ishlarda, loyihaviy faoliyatda yoki vaqtincha oʻzgaruvchan ish hajmiga ega boʻlgan faoliyat turlarida xodimni aniq muddatga qabul qilish zarurati tugʻiladi. Bunday vaziyatlarda kalendar sanalarni koʻrsatish xodim tomonidan mehnat shartnomasining qachon tugashini aniq bilish, keyingi ishga joylashish yoki taʼlim olish rejalarini tuzish imkonini beradi.

Ish beruvchi tomonidan esa mazkur usul orqali xodim kerakli vaqtda ishni boshlashini, ish hajmi va moliyaviy masalalarda aniq rejalarga ega boʻlishini taʼminlaydi.

Shartnomaning boshlanish va tugashi kalendar sanalarini koʻrsatish - bu yuridik aniqlik, mehnat munosabatlaridagi shaffoflik va inson huquqlarini himoya qilishning asosiy kafolatlaridan biridir.

MISOL

“2025 yil 1 martdan 2025 yil 1 sentyabrgacha” muddatli shartnoma bilan ishga olingan xodim oʻz faoliyatini ana shu sanada yakunlashini oldindan bilib turadi.

Mehnat shartnomasi muddatini aniqlashning huquqiy usullaridan yana biri bu shartnomaning amal qilish muddatini muayyan hodisaning yuz berishiga bogʻlab belgilash hisoblanadi. Bu holatda shartnoma muddati kun, oy yoki yillar bilan emas, balki muayyan voqea (hodisa) sodir boʻlishi bilan cheklanadi.

Hodisaga bogʻlangan shartnoma bu oʻzgaruvchan holatlarda mehnat munosabatlarini vaqtincha tarzda tashkil etish imkoniyatini beruvchi huquqiy shakldir. Bunday shartnomalarda eng muhim jihat - bu hodisaning aniqligi, huquqiy aniq taʼrifi va uning yuz berishi bilan shartnomaning avtomatik ravishda tugashidir.

Shartnomada “... shu yoki bu xodim ishga chiqqan kunga qadar”, “... obʼyekt topshirilgan paytgacha”, “... vaqtincha loyiha yakunlanguniga qadar” kabi ifodalar aniq hodisaga bogʻliq holda koʻrsatilishi lozim. Agar bunday holat oʻz-oʻzidan avtomatik ravishda yuz bersa, shartnoma shu paytda tugaydi va taraflar orasida mehnat munosabatlari yakunlanadi.

Mehnat shartnoma tuzilayotganda hodisa aniq, aniqlanadigan va yuridik jihatdan asoslangan boʻlishi shart. Uni nomaʼlum yoki subʼyektiv holatlar bilan bogʻlash mumkin emas.

MISOL

Qurilish tashkiloti yangi ishlab chiqarish obʼyektini 6 oy ichida topshirishni rejalashtirgan. Muhandis-smetachi bilan shartnoma quyidagi shaklda tuziladi: “Shartnoma ish beruvchi tomonidan obʼyektni qabul qiluvchi tashkilotga topshirilgunga qadar amal qiladi”. Yaʼni, topshirish dalolatnoma imzolangan payt mehnat shartnomasining tugash sanasi sifatida xizmat qiladi.