1. Sharhlanayotgan normada ish beruvchi tomonidan xodimning shaxsga doir maʼlumotlariga ishlov berish (masalan, yigʻish, saqlash, qayta ishlash, tarqatish, uchinchi shaxslarga berish) va ularni himoya qilish tartibini buzish holatlari nazarda tutilgan.

Agar mazkur qoidabuzarlik xodimni mehnat qilish huquqidan mahrum boʻlishiga yoki uning ish haqi miqdorining pasayishiga olib kelsa, bunday holatda xodimning moddiy manfaatlari buziladi.

Shu sababli qonun ish beruvchi zimmasiga xodimga yetkazilgan zararni qoplash majburiyatini yuklaydi.

Xodimning shaxsiy maʼlumotlari deganda shaxsga daxldor, uni identifikatsiya qilish mumkin boʻlgan maʼlumotlar tushuniladi (F.I.Sh., tugʻilgan sanasi, yashash manzili, maʼlumoti, oilaviy ahvoli, ish haqi, sogʻligʻi haqidagi maʼlumotlar va h.k.).

Bu maʼlumotlar faqat qonun bilan belgilangan tartibda, xodimning roziligi asosida va maqsadga muvofiq ishlovdan oʻtkazilishi mumkin.

Xodim quyidagilarni talab qilishga haqli:

shaxsiy maʼlumotlari qonuniy ishlovdan oʻtkazilishi;

shaxsiy maʼlumotlari himoya qilinmagan yoki noqonuniy tarqatilgan boʻlsa, uning oldini olish va oqibatlarini bartaraf etish;

yetkazilgan moddiy va maʼnaviy zarar oʻrnini qoplash.

Shuningdek, mazkur holat yuzasidan maʼmuriy va jinoiy javobgarlik belgilangan.

Yaʼni, Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining 462-moddasiga koʻra, shaxsga doir maʼlumotlarni qonunga xilof ravishda yigʻish, tizimlashtirish, saqlash, oʻzgartirish, toʻldirish, ulardan foydalanish, ularni berish, tarqatish, uzatish, egasizlantirish va yoʻq qilish, xuddi shuningdek axborot texnologiyalaridan foydalangan holda shu jumladan Internet jahon axborot tarmogʻida Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining shaxsga doir maʼlumotlariga ishlov berilayotganda jisman Oʻzbekiston Respublikasi hududida joylashgan texnik vositalarda hamda Shaxsga doir maʼlumotlar bazalarining davlat reyestrida belgilangan tartibda roʻyxatdan oʻtkazilgan shaxsga doir maʼlumotlar bazalarida shaxsga doir maʼlumotlarni yigʻishga, tizimlashtirishga va saqlashga oid talablarga rioya etmaslik – fuqarolarga bazaviy hisoblash miqdorining yetti baravari, mansabdor shaxslarga esa — ellik baravari miqdorida jarima solishga sabab boʻladi.

Jinoyat kodeksining 1412-moddasiga koʻra, shaxsga doir maʼlumotlarni qonunga xilof ravishda yigʻish, tizimlashtirish, saqlash, oʻzgartirish, toʻldirish, ulardan foydalanish, ularni berish, tarqatish, uzatish, egasizlantirish va yoʻq qilish, xuddi shuningdek axborot texnologiyalaridan foydalangan holda shu jumladan Internet jahon axborot tarmogʻida Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining shaxsga doir maʼlumotlariga ishlov berilayotganda jisman Oʻzbekiston Respublikasi hududida joylashgan texnik vositalarda hamda Shaxsga doir maʼlumotlar bazalarining davlat reyestrida belgilangan tartibda roʻyxatdan oʻtkazilgan shaxsga doir maʼlumotlar bazalarida shaxsga doir maʼlumotlarni yigʻishga, tizimlashtirishga va saqlashga oid talablarga rioya etmaslik, oʻsha harakatlar uchun maʼmuriy jazo qoʻllanilganidan keyin sodir etilgan boʻlsa, —

bazaviy hisoblash miqdorining yuz baravaridan bir yuz ellik baravarigacha miqdorda jarima yoki uch yilgacha muayyan huquqdan mahrum qilish yoxud ikki yilgacha axloq tuzatish ishlari bilan jazolanadi.

Oʻsha harakatlar:

a) bir guruh shaxslar tomonidan oldindan til biriktirib;

b) takroran yoki xavfli retsidivist tomonidan;

v) gʻarazli yoki boshqa past niyatlarda;

g) xizmat mavqeidan foydalangan holda sodir etilgan boʻlsa;

d) ogʻir oqibatlarga sabab boʻlsa, —

bazaviy hisoblash miqdorining bir yuz ellik baravaridan ikki yuz baravarigacha miqdorda jarima yoki ikki yildan uch yilgacha axloq tuzatish ishlari yoki bir yildan uch yilgacha ozodlikni cheklash yoxud uch yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi

2. Mehnat qonunchiligida xodimning obroʻ-eʼtibori, shaʼni va qadr-qimmati alohida himoya qilinadi. Agar ish beruvchi tomonidan xodim haqida asossiz, haqiqatga toʻgʻri kelmaydigan maʼlumotlar, uning nomiga dogʻ tushiradigan, obroʻsiga putur yetkazadigan xabarlar tarqatilsa, ish beruvchi bunday maʼlumotlarga nisbatan raddiya bilan chiqishi shart.

Bu norma xodimning shaxsiy va mehnat huquqlarini taʼminlashga qaratilgan kafolat hisoblanadi.

Sharhlanayotgan normada ish beruvchiga quyidagi majburiyatlar yuklatilgan:

Asossiz maʼlumotlarni rad etish – ish beruvchi haqiqatga toʻgʻri kelmagan xabarni qanday yoʻl bilan tarqatgan boʻlsa, xuddi oʻsha yoʻl bilan uni rad etishi kerak.

Xodimning obroʻsini tiklash – ish beruvchi rad etish bilan cheklanmasdan, xodimning ishchanlik nufuziga yetkazilgan zararni ham bartaraf etish choralarini koʻrishi shart.

Zararni qoplash – agar xodimga moddiy yoki maʼnaviy zarar yetkazilgan boʻlsa, uni qoplash majburiyati ish beruvchi zimmasiga yuklatiladi.

Shuningdek, Yevropa Inson huquqlari Konventsiyasida shaxsiy hayot va shaxsning obroʻsi himoya qilinadi Asossiz maʼlumot tarqatish inson huquqlarini buzish sifatida baholanadi.

Ish beruvchi uchun – bu norma xodimlar haqidagi har qanday maʼlumotni tarqatishda katta masʼuliyat yuklaydi. Xato yoki asossiz maʼlumot ish beruvchining huquqiy javobgarligiga sabab boʻladi.

Xodim uchun – bu norma shaxsiy va ishchanlik obroʻsini himoya qilishning muhim kafolati boʻlib xizmat qiladi. Xodim ish beruvchidan oʻz nomini oqlashni va zarar oʻrnini qoplashni talab qilishi mumkin.

Jamiyat uchun – mehnat munosabatlarida adolat va ishonchni taʼminlaydi, mansabdor shaxslar tomonidan suiisteʼmollarning oldini oladi.