1. Xodimni ishdan chetlashtirish quyidagi talablarga asosan amalga oshiriladi:

ishdan chetlashtirish faqat ish beruvchining buyrugʻi bilan rasmiylashtiriladi. Yaʼni, xodimni ish joyiga kiritmaslik yoki uning mehnat funktsiyasini bajarishini vaqtincha toʻxtatish haqida albatta rasmiy buyruq chiqarilishi shart.

Buyruqda xodimni ishdan chetlashtirish uchun aniq asos koʻrsatilishi kerak. Bu asos MKning 151-moddasi 2-qismi yoki 3-qismida belgilangan holatlardan biri boʻlishi lozim.

2. Bu norma xodimni ishdan chetlashtirish jarayonida:

huquqiy shaffoflikni taʼminlaydi;

ish beruvchining qarorini rasman yetkazish majburiyatini belgilaydi;

xodimning “men bilmaganman” yoki “menga yetkazilmagan” degan daʼvolarining oldini oladi.

Moddaning mazmuniga koʻra:

ishdan chetlashtirish haqidagi buyruq faoliyatni toʻxtatishni rasmiylashtiruvchi hujjat hisoblanadi;

ish beruvchi bu buyruqni xodimga imzo qoʻydirib tanishtirishi shart;

agar xodim imzo qoʻyishni rad etsa, ish beruvchi bu haqda hozir boʻlgan guvohlarni koʻrsatgan holda dalolatnoma tuzishi shart.

Bunday dalolatnoma orqali ish beruvchi keyinchalik sud yoki tekshiruv organi oldida xodimga buyruq tanishtirilganligini isbotlay oladi.

Tanishtirish tartibi:

buyruq ish beruvchi tomonidan rasmiy shaklda tuziladi;

ishdan chetlashtirilayotgan xodimga yozma ravishda tanishtiriladi;

xodim “buyruq bilan tanishdim” degan yozuv bilan imzo qoʻyadi;

bu imzo xodimning buyruq mazmunidan xabardor boʻlganligini tasdiqlaydi.

Agar xodim imzo qoʻyishdan bosh tortsa, ish beruvchi quyidagi tartibni amalga oshirish tavsiya etiladi:

Qadam — Amal

1 Kamida ikki nafar guvoh chaqiriladi (odatda shu korxona xodimlari)

2 “Xodim buyruq bilan tanishishni rad etdi” degan mazmunda dalolatnoma tuziladi

3 Dalolatnomada sana, vaqt, guvohlarning F.I.Sh. va imzolari koʻrsatiladi

4 Dalolatnoma ish beruvchi va guvohlar imzosi bilan tasdiqlanadi

3. Ish beruvchi — buyruqning tasdiqlangan nusxasini tayyorlashi shart. Xodim — uni yozma yoki ogʻzaki soʻrov orqali talab qilishi mumkin.

Ish beruvchi — xodim murojaat qilgan kundan boshlab uch ish kuni ichida nusxani berishi shart.

Bu muddatni kechiktirish yoki rad etish — qonunbuzarlik hisoblanadi.

Bu norma mehnat munosabatlarida axborotga egalik qilish huquqini kafolatlaydi.

Yaʼni, xodim:

uni ishdan chetlatish haqida qanday asos va modda koʻrsatilganini bilish huquqiga ega;

bu hujjatdan mehnat nizosini hal qilishda, sudga yoki Davlat mehnat inspektsiyasiga murojaat etishda dalil sifatida foydalanishi mumkin;

ish beruvchi esa bu axborotni yashira olmaydi, chunki xodim — mehnat munosabatlarining toʻliq tarafidir.

Nusxa qanday boʻlishi kerak:

Talab — Izoh

“Tasdiqlangan nusxa” — Bu — ish beruvchi imzosi va muhr (agar mavjud boʻlsa) bilan tasdiqlangan asl nusxadan koʻchirma

Hujjatda koʻrsatilishi lozim boʻlgan maʼlumotlar — Buyruq raqami, sanasi, xodimning ismi, ishdan chetlatish asosi (MK 151-modda qism)

Beriladigan muddat — Xodim murojaat qilgan kundan boshlab uch kun ichida

Topshirish usuli — Qoʻlga berish orqali yoki rasmiy xat bilan (qabul qilinganligi qayd etiladi)

4. Bu norma mehnat munosabatlaridagi masofa va xabardorlik muammosini huquqiy tarzda hal qiladi.

Yaʼni, agar xodimni shaxsan chaqirib tanishtirishning imkoni boʻlmasa, ish beruvchi buni kechiktirmasdan rasmiy xat orqali amalga oshirishi kerak.

Tanishtirish imkoni boʻlmagan holatlar nima degani?

Bu holatlar quyidagicha boʻlishi mumkin:

Holat turi — Tushuntirish

Xodim ishda yoʻq (safarda, taʼtilda, kasallikda) — Shaxsan chaqirib boʻlmaydi

Xodim ish joyiga kelmay qoʻygan (bexabar yoʻqolgan) — U bilan toʻgʻridan-toʻgʻri aloqa yoʻq

Xodim boshqa hududda yoki xorijda — Pochta yoki elektron orqali bildirish talab qilinadi

Tashkilotda masofaviy ish shakli — Elektron xabardor qilish vositalari orqali amalga oshiriladi

Tanishtirish imkoni boʻlmaganda, ish beruvchi xodimga tegishli buyruq chiqarilgan kundan eʼtiboran uch ish kuni ichida buyruqning koʻchirma nusxasini bildirish xati bilan yuborishi shart.

5. Ishdan chetlashtirish — vaqtinchalik chora, aniq muddat yoki asos bilan cheklangan boʻlishi kerak.

Ushbu moddaga koʻra, ish beruvchi:

ishdan chetlashtirish buyrugʻini chiqarganda muddatni yoki muddat tugash asosini aniq belgilashi shart;

agar aniq sana maʼlum boʻlsa — “____ sanadan ____ sanagacha” deb yozadi;

agar sana oldindan maʼlum boʻlmasa, qaysi hodisa boshlanishi bilan xodimni ishdan chetlashtirish muddati tugaydigan boʻlsa, oʻsha hodisa ish beruvchining buyrugʻida koʻrsatiladi. Masalan, “xodim tibbiy koʻrikdan oʻtguncha”, “xizmat tekshiruvi yakunlanguncha” kabi holat yoziladi.

Ushbu talablar bajarilmasa, ishdan chetlashtirish muddati cheksiz va noqonuniy chora sifatida baholanishi mumkin.

6. Sharhlanayotgan moddaning oltinchi qismi ishdan chetlashtirilgan xodimga majburiyat yuklaydi.

Bunda xodim ishdan vaqtinchalik chetlatilgan boʻlsa, ishdan chetlashtirish sababi tugagan zahoti emas, balki keyingi birinchi ish kunida ishga kirishi kerak. Xodim ishga kirmasdan turib, "menga hech kim aytmadi" deb bahona keltira olmaydi, chunki u chetlashtirish sababining bartaraf boʻlishini biladi yoki bilishi kerak.

Agar xodim asos bartaraf etilgandan keyingi birinchi ish kunida ishga kirishdan bosh tortsa yoki kechiksa, bu holat mehnat intizomini buzish deb baholanilishi, intizomiy javobgarlikka tortilishi, keyinchalik bu hatto mehnat shartnomasini bekor qilishga ham sabab boʻlishi mumkin.