Mehnat shartnomasini oʻzgartirish asoslari quyidagilardan iborat:
mehnat shartlarining oʻzgarishi;
xodimning boshqa ishga oʻtkazilishi;
ish beruvchining boshqa joyga koʻchishi munosabati bilan joyning oʻzgarishi;
Sharhlanayotgan modda mehnat shartnomasiga oʻzgartirish kiritish mumkin boʻlgan asosiy holatlarni belgilaydi. Ushbu oʻzgartirishlar xodim va ish beruvchining kelishuvi yoki qonunda nazarda tutilgan alohida holatlar asosida amalga oshiriladi hamda mehnat shartnomasi taraflarining imzolari bilan tasdiqlanadi.
Mehnat shartlarining oʻzgarishi - bu mehnat shartnomasining eng keng tarqalgan oʻzgartirish asosi hisoblanadi.
Mehnat shartlariga quyidagilarni misol qilish mumkin:
mehnatga haq toʻlash tizimi va miqdorining oʻzgarishi (masalan, maoshning oshirilishi yoki kamaytirilishi);
ish rejimi (masalan, toʻliqsiz ish vaqtiga oʻtish, smenalar jadvalining oʻzgarishi);
lavozim yoki mehnat vazifalarining oʻzgarishi (masalan, xodimning yangi vakolatlar yoki vazifalar yuklatilishi);
ish joyidagi boshqa sharoitlar: (masalan, zararli mehnat sharoitlarining bartaraf etilishi yoki paydo boʻlishi).
MK 137-moddasiga koʻra, ish beruvchi mehnat shartlarini bir tomonlama, yaʼni xodimning roziligisiz oʻzgartirishga faqat texnologiyadagi, ishlab chiqarish va mehnatni tashkil etishdagi oʻzgarishlar, ishlar (mahsulot, xizmatlar) hajmlarining qisqarganligi munosabati bilan (masalan, yangi texnikaning joriy etilishi, tuzilmaviy qayta tashkil etish) mavjud boʻlgandagina va bu haqda xodimni belgilangan muddatda (kamida 2 oy oldin) yozma ravishda ogohlantirgan holda haqlidir.
Xodimning boshqa ishga oʻtkazilishi doimiy yoki vaqtincha boshqa lavozimga yoki oʻsha korxonaning boshqa boʻlinmasiga oʻtkazilishini anglatadi.
Xodimning roziligi bilan yangi lavozimga yoki boshqa ishga oʻtkazilganda, mehnat shartnomasiga oʻzgartirish kiritiladi.
Xodimni vaqtincha boshqa ishga oʻtkazish ish beruvchining zarurati, xodimning sogʻligʻiga va taraflarining kelishuviga koʻra maʼlum bir muddatga amalga oshirilishi mumkin.
Ish beruvchining boshqa joyga koʻchishi munosabati bilan joyning oʻzgarishi, agar korxona (ish beruvchi) oʻz manzilini (joylashgan yerini) boshqa aholi punktiga (masalan, Toshkentdan Samarqandga) koʻchirsa, bu mehnat shartnomasining muhim shartlaridan biri — ish joyining oʻzgarishiga hamda mehnat shartnomasini oʻzgartirishga sabab boʻladi.
Xodimning boshqa ish beruvchiga vaqtincha xizmat safariga yuborilishi xodim oʻz asosiy ish beruvchisi bilan mehnat munosabatlarini toʻxtatgan holda vaqtinchalik boshqa ish beruvchi manfaatlarini koʻzlab ishlash uchun yuborilishidir.
Mehnat shartnomasida shart qilib koʻrsatilgan ish joyining oʻzgarishida, agar mehnat shartnomasida xodimning aniq ish joyi (masalan, aniq bir tsex, boʻlim yoki ofis) shart qilib koʻrsatilgan boʻlsa, oʻsha joyning oʻzgarishi ham shartnomaga oʻzgartirish kiritishni talab qiladi.
Bu asosan, korxona ichidagi joyni oʻzgartirish boʻlib, agar bu oʻzgarish xodim uchun salbiy oqibatlarga olib kelmasa (masalan, yoʻl haqining oshishi, ish sharoitining yomonlashishi), shartnomaga tegishli oʻzgartirish kiritiladi.
Agar bu oʻzgarish mehnat shartlariga jiddiy taʼsir qilsa, 1-banddagi mehnat shartlarining oʻzgarishi qoidalari qoʻllaniladi.