Sharhlanayotgan ushbu modda mehnat munosabatlarini shaffof, hisobdor va elektron asosda yuritishning institutsional asoslaridan biri hisoblanadi. Unga muvofiq, mehnat shartnomasini tuzish, bekor qilish, shuningdek shartnoma shartlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish kabi barcha amaliyotlar majburiy ravishda YaMMTda roʻyxatdan oʻtkazilishi lozim. Bu norma Oʻzbekistonda mehnat munosabatlarining raqamlashtirish jarayonidagi muhim qadamlardan biri boʻlib, mehnat huquqlarini taʼminlash va davlat organlari faoliyatini samarali tashkil etishga xizmat qiladi.

Birinchi navbatda, mazkur moddaning huquqiy asoslari davlat tomonidan mehnat munosabatlari sohasini tartibga solish funktsiyasining zamonaviy uslublarda amalga oshirilishi bilan bogʻliqdir. Ilgari mehnat shartnomalari koʻp hollarda ish beruvchi va xodim oʻrtasida yopiq, idoraviy tartibda yuritilar edi va bu holat qator huquqbuzarliklarga, ayniqsa noqonuniy ishga qabul qilish, noaniq ish sharoitlari, mehnat stajining hisobga olinmasligi kabi holatlarga sabab boʻlardi. Endilikda esa mazkur shartnomalar davlat miqyosida yagona elektron tizimda qayd etiladi va nazorat qilinadi.

Vazirlar Mahkamasining 2019 yil 5 dekabrdagi 971-son qarori bilan tasdiqlangan “Yagona milliy mehnat tizimi” idoralararo dasturiy-apparat kompleksida elektron mehnat shartnomalarini tuzish, mehnat shartnomalarini roʻyxatdan oʻtkazish, elektron mehnat daftarchalarini shakllantirish va yuritish tartibi toʻgʻrisida”gi nizomning 25-bandiga koʻra, ish beruvchi va xodim oʻrtasida tuzilgan qogʻoz shaklidagi mehnat shartnomasi ushbu Nizom 1-ilovasiga muvofiq, sxema boʻyicha YaMMTga mehnat shartnomasi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni shartnoma tuzilgan kundan boshlab besh ish kuni mobaynida kiritish orqali roʻyxatdan oʻtkaziladi.

Ushbu Nizomning 26-bandiga koʻra, ish beruvchi qogʻoz shaklida tuzilgan mehnat shartnomasi toʻgʻrisida kiritilgan maʼlumotlarni ERI yordamida tasdiqlaydi. Mehnat shartnomasi toʻgʻrisida kiritilgan maʼlumotlar ish beruvchining ERIsi bilan tasdiqlanmagan taqdirda, mehnat shartnomasi roʻyxatdan oʻtkazilmagan deb hisoblanadi.

Nizomning 27-bandiga koʻra, mehnat shartnomasini roʻyxatdan oʻtkazish paytida notoʻgʻri maʼlumotlar kiritilgan taqdirda ish beruvchi besh ish kuni mobaynida mehnat shartnomasining notoʻgʻri kiritilgan maʼlumotlarini tahrir qilishi mumkin. Koʻrsatib oʻtilgan muddat oʻtib ketgan taqdirda, ish beruvchi oʻrnatilgan YAMMT aloqa kanallari orqali ERI identifikatsiyasi bilan operatorga murojaat qiladi. Barcha murojaatlar operator tomonidan besh ish kuni davomida ketma-ketlik tartibida koʻrib chiqiladi.

Tashkilotlarda ishlamagan fuqarolarning xabardorligisiz gʻayriqonuniy ravishda ular bilan mehnat shartnomasi tuzilganligi haqidagi YaMMTda qayd etilgan maʼlumotlar Davlat mehnat inspektsiyasining tegishli xulosasi asosida operator tomonidan YaMMTda “Tashkilot kabineti” arxiviga tushmaydigan tarzda toʻliq oʻchirilishi mumkin.