Ishdan chetlashtirish davrida xodimga ish haqi hisoblanmaydi, bundan ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan hollar mustasno.
Oʻz aybisiz mehnatni muhofaza qilish sohasida oʻquvdan hamda bilim va koʻnikmalari tekshiruvdan oʻtmagan yoki majburiy tibbiy koʻrikdan oʻtmagan xodim ishdan chetlashtirilgan hollarda yoxud, agar xodimga ish beruvchi tomonidan shaxsiy va (yoki) jamoaviy himoya vositalari berilmagan, shuningdek agar xodim ish beruvchi tomonidan unga nisbatan xizmat tekshiruvi oʻtkazilishi munosabati bilan ishdan chetlashtirilgan boʻlsa, ishdan chetlashtirilgan davr uchun xodimning oʻrtacha oylik ish haqi saqlanib qoladi.
1. Qoida tariqasida, ishdan chetlashtirilgan xodim ish haqidan mahrum etiladi, lekin qonun ayrim hollarda ushbu moddaning ikkinchi qismida ish haqi saqlanishi mumkinligini ham belgilaydi. Demak, ishdan chetlashtirish holatida ish haqini hisoblash masalasi asosga bogʻliq tarzda individual tarzda baholanadi.
Ishdan chetlashtirish — bu mehnat majburiyatlarini vaqtincha bajarishga yoʻl qoʻymaslik, shu sababli xodim bu davrda ishlamagan boʻladi, demak, ish haqi hisoblanmaydi.
Biroq bu avtomatik ravishda xodimni moddiy zararga uchratish degani emas — chunki agar ishdan chetlashtirish asossiz yoki ish beruvchi aybi bilan choʻzilgan boʻlsa, ish haqi keyinchalik toʻlanadi.
Bu holatlarda ish beruvchi ish haqini toʻlamaydi, chunki xodimning ishdan chetlatilishi ish beruvchiga bogʻliq boʻlmagan holatlar oqibatida yuz bergan boʻladi.
2. Bu normaning mohiyati – agar xodimning ishdan chetlatilishi oʻz aybi bilan emas, balki ish beruvchining aybi bilan sodir boʻlsa, u holda ish haqi toʻliq saqlanishi shart.
Bu qoida aybsiz xodimni moddiy zarar koʻrmasligi kerakligini anglatadi.
Yaʼni, xodim ishdan chetlatilgan boʻlsa ham, agar u oʻz majburiyatlarini bajarishga tayyor boʻlgan, lekin ish beruvchi yoki tashkilot aybi tufayli ishni bajara olmagan boʻlsa, bu holda ish haqini toʻlamaslik qonunga xilof boʻladi.
Oʻrtacha ish haqi saqlanadigan holatlar ushbu qismga koʻra quyidagi toʻrtta aniq holat belgilangan:
№ — Holat — Izoh
1 Xodim mehnatni muhofaza qilish sohasidagi oʻquv va bilim tekshiruvidan oʻtmagan — Agar bu ish beruvchi tomonidan tashkil etilmagan boʻlsa
2 Xodim majburiy tibbiy koʻrikdan oʻtmagan — Agar ish beruvchi tibbiy koʻrikni oʻz vaqtida tashkil etmagan boʻlsa
3 Ish beruvchi shaxsiy yoki jamoaviy himoya vositalari bilan taʼminlamagan — Masalan: maxsus kiyim, niqob, kaska, quloqqop va h.k. berilmagan boʻlsa
4 Ish beruvchi xizmat tekshiruvi oʻtkazayotgani uchun xodimni ishdan chetlatgan — Xizmat tekshiruvi natijasidan qatʼi nazar
Bu holatlarning umumiy xususiyati — xodim aybsiz, yaʼni u ishlashga tayyor boʻlgan, faqat ish beruvchi tomonidan yaratilmagan shartlar tufayli ishdan chetlatilgan.
Ishdan chetlashtirilgan davr uchun xodimning oʻrtacha oylik ish haqi saqlanib qoladi.
O'zbekiston Respublikasi Kambag'allikni qisqartirish va bandlik vazirligi